جنبندگان كوچكى هستند كه در درون زمين سكونت دارند مانند موش و راسو و سوسمار و مانند اين‌ها بنابر احتياطى كه نبايد در اين دو (حيوانات مسخ شده و حشرات) ترك شود اگر چه طهارت آن‌ها خالى از وجه نيست. و اما «سباع» كه حيوان را مى‌درّد و گوشت مى‌خورد- چه از وحشى‌ها باشد مانند شير و پلنگ و يوزپلنگ و روباه و شغال و غير اين‌ها و چه از پرنده‌ها باشد مانند شاهين و باز و قرقى و غير آن‌ها- پس اقوى اين است كه قابل تذكيه مى‌باشند و تذكيه، گوشت و پوست آن‌ها را پاك مى‌كند پس انتفاع از آن‌ها حلال است به اينكه در غير نماز مى‌پوشد و فرش مى‌نمايد، بلكه ظرف براى مايعات قرار داده مى‌شود مثل اينكه مشك آب يا خيك كره و روغن و مانند اين‌ها قرار مى‌دهد و لو بنابر اقوى دبّاغى نشود، اگر چه مادامى‌كه دبّاغى نشده، احتياط (مستحب) آن است كه استعمال نشود.

مسأله ٢٤- همه انواع حيوان كه خوردن آن‌ها حرام است از حيواناتى كه داراى خون جهنده‌اند- غير از آنچه كه قبلًا ذكر شد- ظاهراً تذكيه بر آن‌ها واقع مى‌شود، پس گوشت‌ها و پوست‌هاى آن‌ها به وسيله تذكيه پاك مى‌شود.

مسأله ٢٥- تذكيه جميع آنچه كه قبول تذكيه مى‌كنند از حيواناتى كه خوردن آن‌ها حرام است، در صورتى است كه با ذبح با شرايط معتبر در ذبح حيوان حلال گوشت باشد و همچنين با شكار نمودن آن با آلت جمادى در خصوص حيوانى كه ممتنع است، مى‌باشد مانند حيوانات حلال گوشت. و در تذكيه آن با شكار نمودن به وسيله سگ تربيت شده تردّد و اشكال است.

مسأله ٢٦- آنچه كه در دست مسلمان است از گوشت‌ها و پيه‌ها و پوست‌ها در صورتى كه معلوم نباشد كه از غير مذكّى است، از او گرفته مى‌شود و با آن معامله مذكى مى‌شود، به شرط آن‌كه بنابر احتياط (واجب)، ذو اليد در آن تصرّفى نمايد كه مشروط به تذكيه باشد؛ پس در اين صورت خريدوفروش و خوردن آن و همراه داشتن در نماز و ساير استعمالاتى كه متوقف بر تذكيه است، جايز مى‌باشد و بر او تفحّص و پرسيدن واجب نيست، بلكه مستحب هم نمى‌باشد و بلكه از آن نهى شده است. و همچنين است آنچه كه‌