ترجمه تحرير الوسيلة (نشر آثار) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٢١٣ - احياى موات
مصالح و حريم چيزهايى كه به حريم نياز دارند، متفاوت مىباشند؛ پس حريمى كه خانه به آن نيازمند است به حسب عادت غير آن است كه مثلًا چاه و نهر به آن احتياج دارد؛ و همين طور در بقيه چيزها. بلكه به اختلاف بلاد و نيز به اختلاف عادتها، مختلف مىشود. بنا بر اين اگر شخصى بخواهد اطراف چيزى را كه داراى حريم است احيا كند، برايش جايز نيست كه مقدار حريم را بدون اذن مالك و رضايت او احيا كند و اگر آن را احيا كرد مالكش نمىشود و غاصب مىباشد.
مسأله ٧- حريم خانه، جاى ريختن خاك و زباله و خاكستر آن و جاى ريختن آب و برف آن و راه دخول و خروج از آن در طرفى است كه درب به آن باز مىشود. پس اگر خانهاى را در زمين موات بنا كند، اين مقدار از موات در اطراف آن، تابع خانه مىباشد؛ پس كسى حق ندارد كه بدون رضايت صاحب خانه، آن مقدار را احيا كند. و مقصود از استحقاق محل مرور در جلو درب خانه، استحقاق آن به طور مستقيم و در امتداد زمين موات نيست، بلكه منظور آن است كه راهى براى او باقى بماند كه خودش و عيال و ميهمانها، و متعلقات او از چهارپايان و بارها و اشياى سنگين بدون سختى داخل و خارج شود به هر نحوى كه باشد. بنا بر اين براى ديگرى جايز است آنچه را كه در مقابل درب او از موات قرار گرفته است احيا كند در صورتى كه براى او راه و لو به صورت مايل و كج باقى بماند. و حريم ديوار- اگر جزء خانه نباشد، به اينكه مثلًا جدار حصار يا باغ يا غير اينها باشد- آن مقدارى است كه براى ريختن خاك و آلات و خيساندن گل در صورتى كه شكسته و منهدم شود و احتياج به ساختن و ترميم داشته باشد نياز به آن دارد. و حريم نهر مقدارى است كه گل و خاك نهر در صورتى كه احتياج به لايروبى پيدا كند ريخته مىشود و محل عبور بر كناره آن جهت مواظبت و اصلاح آن به قدرى كه احتياج به آن دارد مىباشد. و حريم چاه مقدارى است كه براى كشيدن آب و استفاده از آن در جايى كه كسى كه آب از چاه مىكشد مىايستد در صورتى كه استفاده از چاه با دست باشد؛ و جاى دولاب و تردّد چهارپا است در صورتى كه استفاده از آن به وسيله اينها باشد؛ و جاى ريختن آب و جايى كه در آنجا جهت آب خوردن گله يا زراعت از قبيل حوض و مانند آن آب جمع مىشود؛ و جايى كه گل و غير آن در صورت احتياج به بيرون آوردن ريخته