ترجمه تحرير الوسيلة (نشر آثار) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٤٢٤ - مقصد دوم در ميراث به سبب زوجيت است

حال مرض موت طلاق داده شده در ربع يا ثمن- با شرايط گذشته- شريك مى‌باشد.

مسأله ٥- شوهر از تمام تركه زوجه‌اش- از منقول و غير منقول- ارث مى‌برد. و زن نيز از منقولات، مطلقاً ارث مى‌برد، ولى از زمين‌ها مطلقاً؛ نه از عين و نه از قيمت آن‌ها ارث نمى‌برد، خواه زمين‌ها داراى زراعت و درخت و ساختمان و غير آن‌ها باشد يا نباشد و فقط از قيمت مصالح ساختمانى مانند تنه درخت، تخته، آجر و مانند اين‌ها و همچنين از قيمت درخت و نخل، ارث مى‌برد. و بين اقسام ساختمان مانند آسياب و حمام و دكان و اصطبل و غير اين‌ها فرقى نيست. و در درخت‌ها بين كوچك و بزرگ و خشك كه جهت بريدن آماده است، ولى هنوز بريده نشده و شاخه‌هاى خشك و سعف (شاخه نخل) اين چنينى كه متصل به درخت مى‌باشد فرقى نيست.

مسأله ٦- مقصود از اعيانى كه زوجه از قيمت آن‌ها ارث مى‌برد آن اعيانى است كه در وقت مردن موجود باشند، پس اگر از وقت مردن تا وقت تقسيم، نماء و زياده عينى در آن‌ها پيدا شود از اين نماء و زيادى ارث نمى‌برد.

مسأله ٧- معيار در قيمت، روز دفع است نه روز مرگ؛ پس اگر قيمت آن، از قيمت وقت مرگ بيشتر شود از آن ارث مى‌برد. و اگر قيمت كم شود از سهم او كم مى‌شود، البته با تفاوت دو قيمت، احتياط (مستحب) مصالحه است.

مسأله ٨- روش قيمت‌گذارى اين است كه مصالح و درخت و نخل در حالى كه به طور مجانى آن قدر در زمين باقى بمانند كه از ميان بروند قيمت شود و حصه‌اش از آن داده مى‌شود، بنا بر اين اگر قيمت آن‌ها در حالى كه ثابتند تا اينكه از بين بروند از قيمت آن‌ها در حالى كه ثابت نباشند زيادتر باشد، زيادى مال زن مى‌باشد. مسأله ٩- معيار آن است كه مصالح در وقت فوت، ثابت باشند؛ پس اگر ساختمان قبل از مرگ خراب شود و درخت‌ها قطع شوند و به همان حالت تا وقت مرگ باقى بمانند، زن از اعيان آن‌ها مانند بقيه منقولات ارث مى‌برد. و ميوه روى درخت و زراعت و بذر كاشته شده، از منقولات مى‌باشند. و همچنين است ديگ ثابت در دكان براى پختن غذا؛ زيرا ظاهر آن است كه از منقولات مى‌باشند، چنان كه ظاهر آن است كه دولاب، و داربست بوته‌