ترجمه تحرير الوسيلة (نشر آثار) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٦٠٥ - بحث دوم در اسباب

جنايت وارد نمايد، پس اگر به تفريط مالك در حفظ نمودن آن باشد، ضامن است. و اگر چهارپاى مدخول عليها جنايت وارد نمايد، هدر مى‌باشد.

مسأله ١٥- كسى كه داخل خانه قومى شود پس سگ آن‌ها او را گاز بگيرد، اگر به اذن آن‌ها داخل شده، ضامن مى‌باشند وگرنه ضمانى نيست. و بين اينكه سگ در خانه حاضر باشد يا بعد از دخول او داخل گردد، و بين اينكه صاحب خانه بداند كه او را گاز مى‌گيرد و نداند، فرقى نيست.

مسأله ١٦- راكب چهارپا آنچه را كه چهارپا با دست‌هايش- نه با پاهايش- بر آن جنايت وارد مى‌كند اگر چه ناشى از تفريط نباشد ضامن است. و ثبوت ضمان آنچه را كه با سر يا به جلوهاى بدنش جنايت وارد نمايد، بعيد نيست. و اگر برعكس متعارف سوارش شود در ضمان آنچه را كه به وسيله پاهايش بر آن جنايت وارد مى‌كند- نه دست‌هايش- وجهى است كه خالى از اشكال نمى‌باشد. و اگر هر دو پاى سوار، در يك طرف آن چهارپا باشد، ضمان جنايت هر دو دست آن بعيد نيست و در ضمان جنايت پاهاى آن، تردّد است. و آيا در ضمان، تفريط، معتبر است؟ در آن وجهى است كه خالى از اشكال نمى‌باشد. البته اگر چهارپا اختيار او را سلب نمايد در حالى كه او واقعه را نداند و نداند كه چهارپا چموش مى‌باشد، عدم ضمان وجيه است، خواه به پايش و يا به دستش و يا به جلوهاى بدنش. و همچنين است كلام در كسى كه افسار آن دستش است نسبت به تفصيلى كه گذشت؛ يعنى ضمان آنچه كه به دستش و جلوهاى بدنش و پايش، جنايت وارد نمايد. و اگر آن حيوان در حال توقف باشد آنچه را كه با دست و جلوهاى بدن و پايش بر آن جنايت وارد مى‌كند، ضامن است، اگر چه از روى تفريط نباشد. و ظاهر آن است كه بين راه تنگ و وسيع فرقى نيست. و همچنين سوق دهنده حيوان آنچه را كه او بر آن جنايت وارد نمايد مطلقا ضامن است. و اگر سوق دهنده، حيوان را بزند، پس به جهت آن، حيوان، جنايت وارد نمايد، به طور مطلق ضامن است. و همچنين اگر غير از سوق دهنده، حيوان را بزند پس به خاطر آن، جنايت نمايد، آن غير ضامن مى‌باشد، مگر اينكه زدن از جهت دفاع از نفس باشد؛ كه در چنين صورتى ضامن نيست؛ نه صاحب آن و نه غير او.