ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٧ - پنج - از خود براى خود برخوردار شويد

فالقلوب قاسية عن حظَّها و لا هية عن رشدها . سالكة فى غير مضمارها [١] ( دلهاى اين غوطه وران در پديده‌هاى حيات طبيعى محض از امتيازات خود بىبهره و در مقابل آنها مقاومت مى نمايند . اين دلها از رشد خود اعراض كرده‌اند و در قلمروى غير از ميدان و مسيرهاى خود حركت مى كنند ) .
نوع دوم - توجيه و بهره بردارى در راه وصول به مقاصد خود طبيعى است اگر چه احساس آرمانهاى اعلاى انسانى ، اين خود طبيعى را با مفاهيم فوق خودخواهى اشباع نمايد ، مثلا دم از خدمات اجتماعى بزند در صورتى كه مقصدى جز اشباع خود طبيعى ندارد . آثار هنرى بوجود بياورد ، فقط براى اين كه هنرمند شناخته شود و از شهرت و محبوبيت اجتماع برخوردار گردد .
معرفت و دانش فرا بگيرد ، فقط براى اين كه مقامى بدست بياورد و يا بعنوان اهل معرفت و دانش شناخته شود . ممكن است اين توجيه و بهره بردارى در بارهء قوى و استعدادها و امكانات عالى بقدرى تحت تأثير خودخواهى قرار بگيرد كه پستى و رذالت آن ، فقط در خودخواهى و پرستش خود طبيعى خلاصه نگردد ، بلكه بر ضرر و تباهى انسانها بيانجامد .
نوع سوم - توجيه و بهره بردارى در راه وصول به مقاصد انسانى است يعنى امتيازات درونى خود را رو به خيرات و نيكىها توجيه نموده و در راه آنها مورد بهره بردارى قرار مى دهد . البته با كمال تأسف بايد گفت : اينان در اقليت هستند ، ولى اعتقاد به اين كه چنين انسانهائى وجود ندارند ، قطعا اعتقاد خلاف واقع است و بايد گفت : اين گونه انسانها كه از موجوديت درونى خود براى خود بهر بردارى مى كنند ، باعث اميد انسانها و عوامل مقدس تحريك به ارزشهاى عالى انسانى مى باشند . اينان هستند كه خود را بجا آورده و از آشنائى با خود و از بهره بردارى از خود ، برخوردارند . پيروزى واقعى از آن

[١] . ص ٤٩٧ شماره ١٤٩ .