ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢٥ - ضعفهاى اختيارى مستند به خود انسان

قدرتها براى ادامهء حيات با ابعاد گوناگونى كه دارند ، بسراغ انسان خواهند آمد و با كمال احترام دست به سينه در مقابل انسان خواهند ايستاد و گوش به دستور او خواهند داد ، انتظارى است كه برهء ناتوان از گرگان و شيران درنده دارد كه بروند و شكارى پيدا كنند و از محتويات شكم آن شكار كه علفهاى هضم شده است ، براى آن بره بياورند در صورتى كه يكى از بهترين شكارهاى گرگان و شيران خود همان بره ايست كه بانتظار لطف و مرحمت آن درندگان نشسته است زندگى در ميان ديگر زندگان بنا بر قانون حيات طبيعى محض ، بايد بدنبال تحصيل قدرت برود ، و الا گواراترين و لذيذترين لقمهء ديگر زندگان غوطه ور در حيات طبيعى محض خواهد بود . طمع و حرص و آز و اسارت در بند شهوات و حسادتها و اطمينان و تكيه بر فرداها همه و همه ضعفى است كه آدمى با اختيار بر خويشتن پيروز مى نمايد .
آيا اين ضعف شرم آور مستند به خود انسان نيست كه بگفتهء ويكتور شربوليه « از سال ١٥٠٠ پيش از ميلاد تا ١٨٦٠ بعد از ميلاد ، در حدود هشت هزار پيمان براى تأمين صلح دائمى بسته شده ، ولى بطور متوسط هر كدام فقط دو سال دوام داشته است » مسلم است كه اين پيمانها و پيمان شكنىها بطورى چشمگير بوده است كه تاريخ توانسته است آنها را ضبط كند و اگر بخواهيم پيمان و پيمان شكنىهاى محلى و ديگر محدوده هائى كه قلم مورخين بىاعتنا از آنها مى گذرد به حساب در بياوريم ، بايد حد اقل صفرهائى را كه در ارقام نجومى بكار مى بريم از دست راست رقم ٨٠٠٠ بچينيم و به اين عدد اضافه كنيم . تازه آن دو سال را كه پيمان صلح دوام داشته است ، بايد مورد دقت قرار بدهيم كه طرفين پيمان در آن دو سال چه مى كردند آيا واقعا صلح منعقد شده باعث شده بود كه طرفين بعنوان دو گروه از انسان يكديگر را بشناسند و بهمديگر محبت بورزند و ريشهء جنگ را بخشكانند ، يا آن دو سال فاصله‌ها بمنزلهء فترتهائى بوده است كه طرق پيروزى را مورد تحقيق قرار بدهند و اسلحهء خود را