ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣١٠ - بيست و يك - پيش نگرى و حركت به پيش

بيست و يك - پيش نگرى و حركت به پيش اين همان اصل اساسى حركت در مسير تصعيد حيات تكاملى است كه « پيش نگرى و حركت به پيش » ناميده مى شود . نخست منابع اسلامى اين اصل را در نظر مى گيريم : همهء آن آيات قرآنى كه عقب نگرى و حركت به قهقرا را شديدا توبيخ مى كنند . اين آيات بطور متعدد و با بيانات مختلفى وارد شده است ، مانند آن آيه كه فرعون از حضرت موسى ( ع ) مى پرسد : ( قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ الأُولى . قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَلا يَنْسى ) [١] ( فرعون به موسى ( ع ) گفت : پس در بارهء قرون گذشته چه مى گوئى [ و چرا آنها باين مطالب كه تو مى گوئى ايمان نداشتند ] حضرت موسى فرمود : علم آن گذشتگان در نزد پروردگار من در كتابى ثبت شده است ، و پروردگار من گمراه نمى شود و فراموش نمى كند ) .
( وَإِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ الله قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْه آباءَنا أَ وَلَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَلا يَهْتَدُونَ ) [٢] ( و هنگامى كه بآنان گفته مى شود تبعيت كنيد از آنچه كه خدا فرستاده است ، مى گويند : بلكه ما از آن عقايد و رسوم تبعيت مى كنيم كه پدرانمان را معتقد به آنها يافتيم ، آيا [ باز به آن عقايد پوسيده پاى بند خواهند بود ] اگر چه پدران آنان چيزى را تعقل نمى كردند و هدايت نشده بودند ) .
( وَإِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلى ما أَنْزَلَ الله وَإِلَى الرَّسُولِ قالُوا حَسْبُنا ما وَجَدْنا عَلَيْه آباءَنا أَ وَلَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْلَمُونَ شَيْئاً وَلا يَهْتَدُونَ ) [٣] ( و هنگامى

[١] . طه آيهء ٥٢ .
[٢] . البقرة آيهء ١٧٠ .
[٣] . المائده آيهء ١٠٤ اين مضمون در آيهء ٢٨ سورهء الاعراف و آيهء ٧٨ سورهء يونس و آيهء ٥٣ و ٥٤ سورهء الانبياء و آيهء ٧٤ سورهء الشعراء و آيهء ٢١ سورهء لقمان و آيهء ٢٢ و ٢٣ سورهء الزخرف و آيهء ٧٦ سورهء الشعراء و آيهء ٧٠ و ١٧٣ سورهء الاعراف و آيهء ٦٢ و ٨٧ سورهء هود و آيهء ١٠ سورهء ابراهيم و آيهء ٣٥ سورهء النحل .