ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٣ - نگاهى به &#١٧١ حقوق حيوانات در اسلام &#١٨٧

و گوسفند . بدانجهت كه پايان دادن به حيات گوسفند با ذبح شرعى ، امرى است قانونى ولى مردن سگ از تشنگى خلاف قانون است ، لذا آب به سگ داده مى شود تا بدون علت هلاك نشود . اين ماده را شهيد دوم در مسالك آورده است .
با نظر به ملاك فوق اگر جاندارى بتواند تا دو روز از تشنگى مثلا از پاى در نيايد ، مانند شتر ولى جاندار ديگر تا آن مدت نمى تواند دوام بياورد ، مسلم است كه آب را به جاندار دوم بايد داد .
امير المؤمنين عليه السلام در ( ج ٢ شمارهء ٢٥ ) به متصديان دريافت ماليات جانداران دستوراتى فرموده است كه با نظر به احترام حيات اولا و با توجه به دو صيغه امر و نهى ثانيا ، مى توان آنها را از مواد حقوق حيوان بحساب آورد البته چنانكه در خود دستور مشاهده مى شود ، آن حضرت دستورات زير را در رفتار با حيوانى صادر فرموده است كه تحت تسلط مأمور قرار گرفته و آنها را به بيت المال مسلمين تحويل خواهد داد ، با اين حال چنانكه متذكر شديم اين دستورات فقط بملاك جاندار بودن حيوان است كه شامل همهء حالات حيوانات مى شود كه انسان سلطه اى بر آنها دارد : ٢٤ - كسى را براى تحويل گرفتن و آوردن حيوان وكيل كن كه خشونت نداشته باشد و اجحاف و تعدى بر حيوان ننمايد . و آنها را درمانده و خسته نكند .
٢٥ - ميان شتر و بچهء آن جدائى نياندازد . ترديدى نيست در اين كه مثال شتر و بچه اش بعنوان مصداق است و با نظر به علت حكم شامل همهء مادران و بچه‌هاى حيوانات ميباشد . و شير حيوان را كاملا ندوشد كه به بچه حيوان ضررى وارد كند ( اين ماده در شمارهء ١٢ ذكر شده است ، و در اينجا براى اين كه همهء دستورات امير المؤمنين ( ع ) را ثبت كنيم ، متذكر شديم ) ٢٦ - آن قدر پشت حيوان سوار نشود كه حيوان به مشقت بيافتد ، لذا بايد براى سوار شدن از همهء آن حيوانات با عدالت بهره بردارى كند . ملاك اين