با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٢٦ - ١ - عبدالله بن مسلم بن عقيل

شهادت خاندان عقيل [١] در روز عاشورا

آن دسته از اعضاى خاندان عقيل كه به اعتقاد بيشتر مورخان در روز عاشورا همراه امام حسين (ع) به شهادت رسيدند، اشخاص زير بودند:

١- عبداللَّه [٢] بن مسلم بن عقيل‌

به اعتقاد ابن اعثم كوفى و نيز خوارزمى، نخستين كس از خاندان عقيل كه به جنگ دشمن رفت، عبداللَّه بن مسلم بود كه اين رجز را مى‌خواند:

امروز پدرم مسلم و ديگر جوانانى را كه جانشان را در راه دين پيامبر باختند ديدار مى‌كنم،

آنان مانند قومى كه به دروغ گويى معروفند نبودند، بلكه برگزيدگانى از خاندان هاشم، آن بزرگواران صاحب نسب بودند.

[١] استاد قرشى گويد: «جوانان پاكباز خاندان عقيل براى جهاد شتاب مى‌ورزيدند و مرگ را ناچيز مى‌شمردند. امام (ع) با ديدن دلاورى و شتابشان در دفاع از وى مى‌فرمود: «خداوندا قاتل خاندان عقيل را بكش ... اى خاندان عقيل شكيبا باشيد كه وعده گاه شما بهشت است.» امام سجاد (ع) به خاندان عقيل علاقه بسيار زيادى داشت و آنان را بر ديگر افراد خاندان جعفر مقدم مى‌داشت. وقتى در اين باره از ايشان پرسيدند، فرمود: من هرگاه روز همراهى‌شان با ابا عبداللَّه را يادآور مى‌شوم، بر آنان رقت مى‌آورم.

نه تن از اين خاندان در راه دفاع از ابا عبداللَّه (ع) در ميدان نبرد به شهادت رسيدند. شاعر درباره آنان مى‌گويد: «با آه و ناله بر خاندان پيامبر گريه كن،

هفت تن از آنان از خاندان على و نه تن از خاندان عقيل به شهادت رسيدند.»

(حياة الامام الحسين بن على (ع)، ج ٣، ص ٢٤٩) و ر. ك: المعارف، ابن قتيبه، ص ٢٠٤؛ نفس المهموم، ص ٣٢١؛ جمهرة انساب العرب، ص ٦٩.)

شايان توجه است كه سماوى زندگينامه هيچ يك از افراد خاندان عقيل را، به جز مسلم بن عقيل، محمد بن مسلم، عبداللَّه بن مسلم، محمد بن أبى سعيد بن عقيل، عبدالرحمن بن عقيل و جعفر بن عقيل در شمار ياران امام حسين (ع) نياورده است. (ر. ك: ابصار العين).

[٢] مادر وى رقيه دختر امام أميرالمؤمنين (ع) بود، كه او خود دختر صهباء، ام حبيب دختر عباد بن ربيعة بن يحيى العبد بن علقمه تغلبيه است. گويند: وى را از اسيران يمامه و به قولى از اسيران عين التمر، براى اميرالمؤمنين خريدند؛ و او عمر أطرف و رقيه را براى آن حضرت به دنيا آورد. (ابصار العين، ص ٨٩- ٩٠؛ مقاتل الطالبيين، ص ٩٨ تذكرة الخواص، ص ٢٢٩)