تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦١ - رهنمودهايى از آيات

ايشان را آشكار ساخت. پس از آن بنى اسراييل به صورت امتى مؤمن مورد بحث قرار گرفت، و داستانهايى از ايشان نقل شد و عبرتهايى كه بايد از آنها بهره‌مند شويم. و آخرين درسى كه قرآن در اين خصوص به ما داد، لزوم تمسّك به هدايت قرآن و تأثير نپذيرفتن از بنى اسراييل است، و اين از آن روست كه آنان امتى منحرف شده‌اند و نيز امتى از ميان رفته، كه‌ «لَها ما كَسَبَتْ وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ»: هر چه به دست آورده از آن خودش است، و هر چه شما كسب كنيد از آن خودتان خواهد بود.

و بدين گونه قرآن حكيم براى امت اسلامى شخصيت فرهنگى و استقلال آن را از امتهاى پيشين تضمين كرد. و اكنون رمز اين استقلال آشكار را براى ما بيان مى‌كند كه تجسّم يافته در قبله‌اى است كه سبب يگانگى افراد امت اسلامى است و به آنان شخصيت محكمى مى‌بخشد، و از ديگر سوى مايه تمايز آن از امتهاى ديگر است.

قرآن، اين درس را با تكرار آيه‌اى آغاز مى‌كند كه پيشتر گذشت و واضح شد كه: تطور و تكامل زمان/ ٢٧٢ گاه در اختلاف شريعتها تأثير مى‌گذارد، و بر امت است كه به صورت مستقل به تفكر بپردازد، و بى‌آنكه از جنبه‌هاى منفى امتهاى پيشين (كه هر چه بوده رفته‌اند) تأثير پذيرد.

سپس براى ما توضيح مى‌دهد كه قبله به خودى خود چيزى مقدس نيست، بل بدان سبب كه خدا به تكريم آن امر كرده چنين است. و هنگامى كه خدا قبله را تغيير داد، قداست قبله نخستين از ميان رفت، و خدا در قبله حلول نمى‌كند كه از اين روى شايسته تقديسى دايمى باشد.

ميان دامنه ارتباط و علاقه بين قبله و شخصيت امتى كه برتر از امتهاى ديگر و گواه بر آنها است، دامنه تطبيق آن بر ارزشهاى زندگى نظارت مى‌كند.

اما قبله پيشين براى هدفى محدود معين شده بود، و آن آزمودن مشركان قريش براى شناختن اندازه راستگويى آنان در پذيرفتن رسالت خدايى بود كه از ايشان مى‌خواهد تا از قبله دشمنان يهودى خود پيروى كنند.

قبله‌اى كه براى امت تشريع شد، مسجد الحرام بود كه داراى شرافت و