تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٠ - شرح آيات

گرفتن از صبر و صلاة نيز خود دشوار است؛ پس چگونه صبر پيشه كنيم و نماز گزاريم؟ پاسخ: بر ما است كه خاشع باشيم و غرور و بزرگى طلبى دروغين نفسهاى خود را با تفكر دايم درباره آخرت چنان بشكنيم كه گويى خود را در برابر خدا در محكمه بزرگ او ايستاده مى‌بينيم، و آن هم «در روزى كه از مال و فرزند كارى ساخته نيست، و كارساز واقعى رو به رو شدن با خدا با قلبى پاك و سالم است». خشوع ما را به صبر و صلات رهبرى مى‌كند و به همين جهت خداوند گفته است

«وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ‌- و اين كار دشوار است مگر براى خاشعان و فروتنان.» [٤٦] و خشوع به نوبه خود از (تصور) معاد حاصل مى‌شود

«الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ‌- كسانى كه گمان دارند با پروردگار خود رو به رو مى‌شوند و به او بازمى‌گردند.»/ ١٤٥ [٤٧] به همين سبب خدا بنى اسراييل را به ياد اين روز هراس‌انگيز و به هدايتى كه نصيب ايشان كرده است مى‌اندازد، كه مى‌بايستى بنا بر آن برتر از همه مردمان ديگر بوده باشند، مى‌گويد

«يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ‌- اى پسران اسراييل، نعمتى را به ياد آوريد كه بر شما ارزانى داشتم و اين را كه شما را بر جهانيان برترى دادم.» [٤٨] «وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَ لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ‌- و از روزى بترسيد كه از دست كسى براى كس ديگر چيزى ساخته نيست، و از او ميانجيگرى پذيرفته نمى‌شود، و كسى جانشين و بلا گردان ديگرى نتواند شد، و كسى به يارى كسى برنمى‌خيزد.» پس اگر زندگى دنيا هدف انسان بوده باشد، بر وى به خاطر سپردن اين مطلب لازم است كه آن را جز به ميانجيگرى و تمسّك به رهبرى رسالت نمى‌تواند به دست آورد. اگر زندگى در سراى ديگر هدف عالى بوده باشد، ناگزير بايد از