تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٤٤ - شرح آيات

پيوسته روحى تازه به ايشان مى‌دهد، و او را صاحب دور انديشى و اقدام بيشتر مى‌سازد، و در نتيجه توانايى وى براى به كار انداختن كارمايه‌هاى امت و انگيختن فعاليتهاى ايشان افزايش پيدا مى‌كند، [١٦٠] و به مناسبت بحث از توكل، قرآن به نقش توكل در زندگى مؤمنان اشاره مى‌كند و مى‌گويد

«إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ وَ إِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ‌- اگر خدا شما را يارى كند، كسى را دستى به شما نخواهد بود، و اگر خدا درمانده‌تان كند، پس از او چه كس يارى شما خواهد كرد. پس مؤمنان بايد بر خدا توكّل كنند.» پس تنها پيشوا نيست كه بايد بر خدا توكل كند، بلكه مؤمنان نيز بايد چنين كنند، چه پيروزى حقيقى از خدا و از رسالت نتيجه مى‌شود كه مؤمنان به آن تمسّك جسته‌اند، و از نيروى سلاح و زيادى شماره جنگجويان نيست.

[١٦١] قرآن گفتار خود را از رهبرى و از ترديدهايى كه در پيرامون آن به سبب جوّ شكست فراهم آمده، و از شايعاتى كه منافقان پراكنده و آنها را در جانهاى ضعيف كشت داده‌اند، چنين سخن مى‌گويد

«وَ ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَ مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ- و هيچ پيامبرى را نرسد كه خيانت كند، و هر كس خيانت كند، همراه خيانتى كه كرده در روز قيامت حاضر خواهد شد.» پيامبرى كه خدا او را برگزيده، كسى نيست كه در قلب او نيت بدى براى امتش وجود داشته باشد و تظاهر به جز آن كند، چه اين دوگانگى در روز قيامت كه رازها آشكار مى‌شود، كشف خواهد شد.

/ ٦٩٢ غل انواع گوناگون دارد، و آشكارترين آنها خيانت مقام رهبرى در داراييهاى امت است و رشوه و دزدى و كينه‌توزى، كه همه آنها غل است و دورويى و نفاق كه پيشوا و بنا بر آن رسول از آن دورى مى‌كند.

«ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ‌- سپس به هر كس‌