تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧٨ - ميان محكم و متشابه

اگر نفهمد حق ندارد از آراء خود چيزى بر آنها بيفزايد و به هواى نفس خود به تفسير كردن آنها بپردازد، بلكه او است كه از اهل الذكر و فهميدگان و دانايان كه در علم پيشرفته‌اند و رسوخ پيدا كرده‌اند بپرسد. چه بسا كه از اين طريق علمى از ايشان كسب كند، ولى پيش از آن بايد به آيات محكمات بسنده كند كه مادر و اساس كتاب است.

تفسير نادرست از آيات خدا سبب پيدا شدن اختلاف در دين مى‌شود، و مى‌دانيم كه/ ٥١١ دين براى آن آمده است كه مردمان را در كنار يكديگر جمع كند، و بنا بر اين اگر وسيله‌اى براى ايجاد تفرقه شود ديگر دين حقيقى نيست، و بنا بر اين تفسير نادرست وسيله‌اى براى ويران كردن اساس دين است.

ميان محكم و متشابه‌

و از اين رو قرآن حكيم به تفسير اين ناحيه توجه كرده و در آغاز، سخن پيرامون قرآن «قاعده كلى» را كه شايسته است راهى باشد براى فهم قرآن عرضه مى‌كند كه همان قاعده «محكم و متشابه» است و بنا بر آن لازم است شخص از قرآن آياتى را مورد نظر قرار دهد كه معنى آنها را به خوبى مى‌فهمد، و براى او كاملا واضح است.

اگر هر كس به افكارى توجه كند كه كاملا براى او روشن و آشكار است، و از گفتن چيزى كه آن را نمى‌داند خوددارى كند، علم و جهل با يكديگر آميخته نمى‌شود، و غرور دانايى اشخاص را فرانمى‌گيرد، در صورتى كه اگر عمل عكس صورت بگيرد، آزمنديهاى روح او با علم پيدا كردن به انديشه‌هاى نادرست سيراب مى‌شود و در نزد او دانايى و نادانى با يكديگر مى‌آميزد، و غرور علمى را خواهد پراكند و به جهل دلخوش مى‌شود و فكر جامد پيدا مى‌كند و علم او سودى برايش ندارد.

توقف در آيات محكمات و نپرداختن به متشابهات، و همچنين به معنى تربيت شدن عقل در نزد آدمى و رشد پيدا كردن قدرت آن براى كشف حق و باطل و