تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٦٧ - زمينه كلى چيست؟

و اين سوره از آن يگانگى اصلى سخن مى‌گويد كه رسالتهاى آسمانى را به يكديگر پيوند مى‌دهد، به همان‌گونه كه عناصر امت را نيز به يكديگر مربوط مى‌سازد، و بدين گونه ميان امت اسلامى و امتهاى نژادى ديگر جدايى به وجود مى‌آورد؛ پس مبدأ همان مقياس و ارزش است، و همان است كه ميان برادر و برادر جدايى مى‌اندازد، و ميان عرب و عجم ارتباط و برادرى به وجود مى‌آورد.

و از اين جا آيات سوره «آل عمران» به انديشه نژادى كه در پرستش اشخاص متجلّى مى‌شود اشاره مى‌كند، و از اين كه خدايانى جز خداى يگانه براى خود برمى‌گزينند (همچون عيسى در نزد نصرانيان). به اعتبار اين طرز تفكر، ريشه نژادپرستى همين است كه پليدترين ثمره تقديس ذات و خودپرستى است. به همين سبب/ ٤٩٩ قرآن به تفصيل در اين باره سخن مى‌گويد.

اين سوره در آغاز از خدايى سخن مى‌گويد كه كتاب را به حق فرو فرستاد، تا مردمان را به آن راهنمايى كند، و چون بر خدا هيچ چيز پوشيده نيست، او شايسته‌ترين كسى براى هدايت كردن مردم به حق است.

و كتابى كه نماينده دين حق است، شكى در آن نيست، و بعضى از آن روى در آن اختلاف مى‌كنند كه خواستار فتنه و انگيختن آنند، و به سبب دورى از مسئوليت به تحريف كتاب مى‌پردازند؛ آنان به روز ديگر ايمان ندارند و بر اين خيال باطل خوشند كه توانگرى ايشان از عذاب جلوگيرى خواهد كرد.

شهوتها در پى منحرف شدن مردم از حق مى‌آيد، و رها شدن از آنها با ايمان آوردن به آخرت امكان پذير است كه بر اين اعتقادند كه خدا براى بردباران در برابر شهوتها پاداشى بزرگ آماده كرده است.

و رسالت خدا به سوى انسان يكى بيشتر نيست، بدان جهت كه از منبع نورى يگانه برمى‌خيزد، و اختلاف داشتن مردم درباره رسالتها برخاسته از نفوس بيمار ايشان است كه خواستار ستم و ظلم و تجاوز است، و براى آنكه بشريت از اختلاف خلاص شود، لازم است كه ايمان آن به خدا تكامل پيدا كند و از نژادپرستى دور شود، و بداند كه خدا مراقب حركات او است، و به روز پاداش‌