پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٠ - شرح و تفسير افسوس كه قدر اين نعمت را نشناختيد

شما باز مى‌گشت، ولى شما مقام خويش را به ستمگران واگذار كرديد و زمام امور خود را به دست آنها سپرديد، و مأموريت‌هاى الهى را به آنها داديد. آنها به شبهات عمل مى‌كنند و در شهوات غوطه‌ورند. امّا به خدا سوگند! اگر دشمنان، شما را در زير هر ستاره‌اى از آسمان پراكنده كنند، باز خداوند فرزندان شما را براى بدترين روز آنها (روز انتقام) گردآورى مى‌كند!

شرح و تفسير افسوس كه قدر اين نعمت را نشناختيد

امام عليه السّلام در اين بخش آخر خطبه، در حقيقت اشاره به دو نكته مهم مى‌كند كه با يكديگر ارتباط روشنى دارد:

نخست، عظمتى كه مسلمانان در سايه اسلام پيدا كردند؛ عظمتى بى‌نظير در چشم دوست و دشمن.

ديگر اينكه، شما مردم قدر اين نعمت را نشناختيد و بر اثر سستى و ضعف و زبونى، كار خود را به دست حكّام ظالم، بى‌ايمان و شهوت پرست سپرديد و اين يك ناشكرى عظيم بود.

مى‌فرمايد: «شما از لطف خداوند بزرگ، به مقامى رسيديد كه حتّى كنيزانتان را گرامى مى‌دارند و به همسايگانتان محبّت مى‌كنند!». (و قد بلغتم من كرامة اللّه تعالى لكم منزلة تكرم بها إماؤكم و توصل بها جيرانكم).

«و كسانى كه شما از آنها برتر نيستيد، و حقّى بر آنان نداريد، براى شما عظمت و احترام قائلند». (و يعظّمكم من لا فضل لكم عليه، و لا يد لكم عنده).

«و كسانى كه ترسى از قدرت شما ندارند و بر آنها حكومتى نداريد، از شما حساب‌