پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩١ - شرح و تفسير افسوس كه قدر اين نعمت را نشناختيد

مى‌برند». (و يهابكم‌ [١] من لا يخاف لكم سطوة [٢]، و لا لكم عليه إمرة).

در واقع امام عليه السّلام با اين تعبيرات زيبا و گويا، مقام و منزلت مسلمين را در سايه اسلام بيان مى‌كند. نه تنها خودشان در نظر دوست و دشمن احترام داشتند، بلكه كنيزان آنها را هم احترام مى‌گذاشتند؛ همسايگانشان را به خاطر آنها مورد لطف و عنايت قرار مى‌دادند و اقوامى كه از نظر قدرت و مكنت چيزى از آنان كم نداشتند و شرمنده احسانى نبودند، مسلمانان را بزرگ مى‌داشتند و حتّى آنها كه از قلمرو حكومت اسلام بيرون بودند، ابهّت و هيبت براى آنان قايل بودند.

مسلّم است، به مضمون حديث شريف: «من خاف اللّه أخاف اللّه منه كلّ شى‌ء و من لم يخف اللّه أخافه اللّه من كلّ شى‌ء؛ كسى بنده خدا باشد و از خدا بترسد، ديگران از او مى‌ترسند و براى او هيبت قائلند و آن كس كه بنده هوا و شيطان باشد، از همه چيز بيمناك و ترسناك است». [٣] مسلمانانى كه به حقيقت اسلام عمل كنند و دستورات خداوند را به درستى اجرا نمايند و تقواى الهى را پيشه سازند، نزد ديگران نيز محترم و پرهيبتند. اين يك واقعيّت است و هرگز مبالغه‌اى در آن نيست. مورّخ و جامعه‌شناس معروف غربى «گوستاولبون» در «تاريخ تمدّن اسلام و عرب» نقل مى‌كند:

هنگامى كه بعضى از فرماندهان بزرگ آماده جنگ و ستيز با مسلمين مى‌شدند، آگاهان تعجب كردند كه حمله بردن به محلّ و موطن نيرويى كه تا مدّت پانصد سال، تمام اروپا را به وحشت و اضطراب انداخت، اقدامى متهوّرانه است». [٤] اينها به خاطر آن بود كه مسلمين در پرتو ايمان، افرادى شجاع و فداكار و از جان گذشته و شكست‌ناپذير شده بودند.

[١] «يهاب» از مادّه «هيبت» به معناى احترام آميخته با ترس است.

[٢] «سطوة» در اصل به گفته «راغب» در «مفردات» به معناى بلند شدن اسب بر سر پاها و بلند كردن دستهاست. سپس به معناى قهر و غلبه و سلطه بر چيزى آمده است.

[٣] كافى، جلد ٢، صفحه ٦٨.

[٤] تاريخ تمدّن اسلام و عرب، صفحه ٤٠٠ (فصل آغاز جنگ‌هاى صليبى).