پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٤ - شرح و تفسير نشانههاى آخر الزّمان

(در قرآن) فرموده: «در اين ماجرا نشانه‌هايى است (از حق) و ما به يقين همگان را مى‌آزماييم!».

شرح و تفسير نشانه‌هاى آخر الزّمان‌

در اين بخش- كه آخرين بخش اين خطبه است- امام عليه السّلام به وضع آخر الزّمان و به تعبير ديگر: زمان پر شور و شرّى كه قبل از قيام حضرت مهدى عليه السّلام فرا مى‌رسد اشاره كرده، گاه ويژگى‌هاى مؤمنان را در آن زمان شرح مى‌دهد، و گاه وضع اسلام و احكام و قوانين اسلامى را. [١] مى‌فرمايد: «آن (زمان) زمانى است كه هيچ كس از فتنه نجات نمى‌يابد، مگر مؤمنى كه بى نام و نشان است! اگر در حضور است، شناخته نمى‌شود و اگر غايب شود، كسى سراغ او را نمى‌گيرد!» (و ذلك زمان لا ينجو فيه إلّا كلّ مؤمن نومة، إن شهد لم يعرف، و إن غاب لم يفتقد).

درست است كه «نومه» از مادّه «نوم» به معناى شخص پر خواب است؛ ولى روشن است كه در اينجا كنايه از افراد گمنام و ناشناخته است؛ به خصوص اينكه امام عليه السّلام در جمله‌هاى بعد همين توضيح را درباره آنها بيان فرموده است.

بديهى است در زمان‌هايى كه فساد جامعه را فرا مى‌گيرد و مديران و سردمداران اجتماع، افراد فاسد و آلوده هستند. افراد مؤمن و با شخصيّت، اگر چهره‌هاى شناخته شده‌اى باشند جبّاران آنها را رها نمى‌كنند؛ يا بايد تسليمشان شوند و در رديف كارگزاران آنها قرار گيرند و يا در صورت مقاومت و امتناع، آنها را از ميان‌

[١] عدم پيوند معنوى اين بخش، با بخش قبل، به خوبى نشان مى‌دهد كه مرحوم «سيّد رضى» قسمت‌هايى از اين خطبه را كه در ميان اين دو بخش بوده، حذف كرده است و تعبير به «منها» نيز شاهد صدق اين مدّعاست.