پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٦ - شرح و تفسير صحنههاى عبرتانگيز دنيا!

شرح و تفسير صحنه‌هاى عبرت‌انگيز دنيا!

امام عليه السّلام اين معلّم بزرگ جهان انسانيّت، براى بيدار ساختن ارواح خفته، به دنبال بحثهاى بيدارگر گذشته در زمينه ناپايدارى دنيا، در اين فراز چنين مى‌افزايد: « (به گذشته تاريخ باز گرديد)، آيا اگر درست بينديشيد براى شما در آثار پيشينيان عامل بازدارنده‌اى نيست، و در نياكان گذشته شما وسيله بينايى و عبرت وجود ندارد؟!» (أو ليس لكم في آثار الأوّلين مزدجر [١]، و في آبائكم الماضين تبصرة و معتبر، إن كنتم تعقلون!).

در توضيح اين سخن مى‌فرمايد: «آيا نمى‌دانيد كه گذشتگانتان باز نمى‌گردند و بازماندگان باقى نمى‌مانند؟!». (أولم تروا إلى الماضين منكم لا يرجعون، و إلى الخلف الباقين لا يبقون).

اشاره به اينكه قانون مرگ و فنا قانونى است فراگير و شامل، كه هيچ گونه استثنايى نمى‌پذيرد. آنها كه رفتند باز نمى‌آيند و آنها كه هستند، به دنبال آنها در حركتند و همه در اين قافله شركت دارند. با اين تفاوت كه بعضى در صفوف مقدّم‌اند و بعضى در صفوف مؤخّر؛ همانگونه كه امام در جاى ديگر- هنگامى كه ارواح خفتگان در خاك را در پشت دروازه كوفه مخاطب مى‌سازد- مى‌گويد: «أنتم لنا فرط سابق، و نحن لكم تبع لاحق؛ شما پيشگامان اين قافله بوديد و ما دنباله‌رو و تابع شما». [٢] باز در شرح اين سخن، به تحليل دقيق‌تر و گوياترى پرداخته و حال مردم دنيا را كه در چنگال حوادث گوناگون گرفتارند، در يك تقسيم‌بندى هفتگانه چنين بيان مى‌كند. مى‌فرمايد: «آيا اهل دنيا را مشاهده نمى‌كنيد! كه صبح و شام حالات‌

[١] «مزدجر» از مادّه «زجر» به معناى عامل بازدارنده است و «زجر» در اصل به معناى دور ساختن و طرد كردن با صداى بلند است و «مزدجر» در جمله فوق، مصدر ميمى به معناى اسم فاعل است.

[٢] كلمات قصار، شماره ١٣٠.