رديفوجه تباينصاحب نظريه تفسير تأويل ١ قطع به مراد خداوند ترجيح يكى از معانى محتمل بر ماتريدى ديگر معانى بدون قطع ٢ بيان معانى وضعى لفظى (حقيقى/ بيان باطن لفظ و خبر دادن از ابوطالب ثعلبى مجازى) و خبر دادن از دليل مراد حقيقت مراد ٣ منحصر به سماع و شنيدن استنباط ابونصر قشيرى ٤ منوط به نقل صحيح متوقف به فهم صحيح ابن خازن ٥ صورت علمى كلام حقيقت خارجى كلام ثعلبى ٦ آنچه در مفاهيم الفاظ و مصاديق حقيقت متعاليه قرآن در لوح محفوظ علاّمه خارجى آنها است طباطبايى ٧ فهم ظاهر قرآن فهم باطن قرآن مؤلفين روش شناسى تفسير قرآن

مذاهب و اختلاف علما راجع به بسمله

«اكنون بدان كه: بسم اللّه الرحمن الرحيم، آيتى است از فاتحة الكتاب و از هر سورتى. و اين مذهب اسحاق و ابو ثور و احمد و ابو عبيده و عطا و زهرى و عبداللّه مبارك است. و مذهب شافعى آن است كه اين آيه از فاتحه، آيتى است تمام، و از ديگر سورتها بعضى از آيتى است، اين را مابعد اين آيت شمارد بر يك قول، و قولى ديگر: موافق قول ما و اين اختلاف فقهاست كه گفتيم. و مذهب ابو حنيفه و مالك و اوزاعى آن است كه از قرآن نيست، نه از الحمد آيتى هست و نه از ديگر سورتها. و مالك گويد: در نماز خواندن مكروه است. و از ابوالحسن كَرخى دو روايت است: يكى موافق مذهب ما و يكى موافق مذهب ابو حنيفه، و اين اختلاف فقهاست در اين آيه. اما دليل بر مذهب صحيح از اين مذاهب چند چيز است: يكى آنكه به اتفاق و