مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٠٦
گرفته است؛ به گونه اى كه برخى از اين تعابير را در دوره هاى بعد نمى توان ديد و از اين حيث، از نوعى قدمت زبانى برخوردار است و نثر كتاب را به نثر كتب قرن پنجم نزديك مى كند. در جمله بنديها، استعمال ساختارهاى مختلف و متنوع فعلى، تكرارها و به كارگيرى لغات و تعابير كهن، رد پاى نثر قرن پنجم را مى توان در تفسير ديد. علاوه بر اين، يك دسته اختصاصات سبكى در تفسير شيخ ديده مى شود كه اين اثر را در ميان آثار معاصران ممتاز و متمايز مى كند. استعمال برخى ادات عربى نظير: عند، انما، الا، و استعمال صيغه هاى فعلى خاص مانند: ها گرفتن، فعل مفرد با نهاد و فاعل جمع (مفرد آوردن جمع مخاطب) و افعالى چون: ديدمانى، كردمانى، رفتمانى از اين دست است. مرحوم ملك الشعراى بهار در كتاب سبك شناسى خود درباره اين تفسير نكاتى را يادآور شده است: «اين كتاب را نيز بايستى در عداد كتب علمى اين دوره، كه از نثر قديم تقليد مى شده است، قرار داد؛ زيرا در صرف و نحو و لغات و طرز جمله بندى كاملا به كتب قرن پنجم شباهت دارد و غالب سليقه هاى آن عصر در اين كتاب ديده مى شود، از آوردن فعل هاى شرطى و ترديدى و مطيعى و استمرارى با ياى مجهول، و استعمال متكلم مع الغير در فعلهاى ترديدى يا شرطى مزبور به صيغه خاص كه فقط در قرن چهارم يا در قرن پنجم به تقليد قديم معمول بوده است؛ مانند: كردمانى و ديدمانى، و مردمانى، و غيره كه در بلعمى و كتب متصوفه و اسكندرنامه ديديم و نيز مانند اسكندرنامه پيشاوند «ها» بر سر افعال مى آورد؛ چون: ها گيرم، و ها گرفت، و غيره، و اين يادگار لهجه محلى رازى است. ديگر استعمال فعلهاى مكرر و عدم حذف افعال به قرينه جز به ندرت و ساير مختصات قديم....