مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٠٥

اولاهما و تأخَّرَت اُخراهما». {-٢-}

١٧. عُذرُه شرٌّ مِن جُرمِه

در تفسير «إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْل» [٢] شيخ به اين مثل استناد جسته، مى گويد: «و اين آن مثل است كه گويند: عذره شر من جرمه؛ عذرش از گناه، بَتَر است». [٣]

١٨. عند جُهَينةَ الخَبَرُ اليقينُ

اين مثل را براى اعتماد به سخن فرد راستگو و قابل اطمينان به كار مى برند. ابوالفتوح رازى در تفسير «وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلاَ فَوْتَ وَأُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ» [٤] رواياتى نقل مى كند كه به موجب آن در آخر الزمان و در جريان فتنه سفيانى، لشگر او در سرزمينى به نام بَيدا زمين گير و دچار عذاب خسف (فرو رفتن در زمين) مى شوند و اين خبر را دو كس كه هر دو جهنى هستند، به عنوان بشير و نذير اعلام مى كنند و خبرشان عين واقعيت است و از همين جا مثل شد كه: عند جهينه الخبر اليقين. [٥]

١٩. عند الشدائدِ تَذهَبُ الأحقادُ

شيخ اين مثل را در ارتباط با تفسير «وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَنْ كَانَ هُودا أَوْ نَصَارَى» [٦] ، مطرح كرده، مى گويد: «قديم تعالى حكايت مى كند از موافقت جهودان و ترسايان با يكديگر با همه مخالفت و معادات كه از ميان ايشان بد براى مظاهرت و معاونت يكديگر بررسول؛ چه رسول به نسخ شرع ايشان (آمد). چون دشمنى از خود قوى تر ديدند، موافقت نمودند برسبيل منافقت به زبان، نه با دل؛ براى آنكه: عند الشدائد