مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢١١

«عذاب از جايى به ايشان آمد كه ايشان ندانستند و گمان نبردند و توقع نكردند؛ چنان كه در مثل گفته اند: من مأمنه يُؤتى الحذر؛ مرد حذر كننده را از آنجا گيرند كه ايمن باشد و از آنجا كه حذر نكند». [١] و نيز به مناسبت تفسير «فَأَتَاهُمْ اللّه ُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا» [٢] آورده: «خداى تعالى قصد كرد ايشان را از آنجا كه گمان نبردند و گفتند: اتاهم امر اللّه . فرمان خداى به ايشان بود از آنجا كه ايشان نپنداشتند؛ چنان كه در مثل گفته اند: من مأمنه يوتى الحذر؛ از آنجا آيند حذر كننده را كه او ايمن باشد». [٣]

٣٥. الناس أعداءُ ما جَهِلُوا

ابوالفتوح رازى در ضمن تفسير «بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ» [٤] مثل فوق را نقل كرده، مى گويد: «حق تعالى باز نمود كه ايشان چرا تكذيب كردند اين كتاب را؟ گفت: براى آنكه ندانستند به دروغ داشتند و در مثل گفته اند: الناس أعداء ما جهلوا؛ مردم دشمن آن باشند كه ندانند و در قرآن بسيار چيزها است كه هر كس نتواند بدانستن، الاّ مگر كه انديشه كند يا رجوع كند با رسول». [٥]

٣٦. اليأسُ إحدَى الراحتَين

شيخ ابوالفتوح رازى اين ضرب المثل را در ذيل تفسير «سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ» [٦] ذكر كرده، در توضيح آيه مى گويد: « «لا يؤمنون» يعنى لايصدّقون، وارد است در حق كسانى كه خداى عز و جل از ايشان دانست كه ايمان نخواهد آوردن، قطع طمع رسول كرد از ايمان ايشان تا معلق