مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢١٠

٣١. لو ذاتُ سوارٍ لطمَتْنى

ابوالفتوح در تفسير «وَلَوْلاَ فَضْلُ اللّه ِ عَلَيْكُمْ وَأَنَّ اللّه َ تَوَّابٌ حَكِيمٌ» [١] كه مطابق عرف زبان عرب جواب شرط حذف شده، براى تبيين اين ساختار زبانى، به مثل مذكور استناد مى كند و مى گويد: «جواب لولا حذف شده و اين دركلام عرب شايع است... و فى المثل: لو ذات سوار لطمتنى». [٢]

٣٢. من لا يُبالى بالخلاّق كيف يُبالى بالطَّلاقِ

اين مثل در مورد كسانى به كار مى رود كه به تعهد و اصلى پايبند نيستند و شيخ ابوالفتوح نيز به مناسبت بحث از طلاق مى گويد: «آن كس كه در سوگند به خداى دروغزن بود، كمتر چيز بر او زن بود: من لا يبالى بالخلاق كيف يبالى بالطلاق». [٣]

٣٣. مَن لا يَرحمُ لا يُرحَمُ

اين مثل شبيه مثل پيش گفته (كما تدين تدان) است. شيخ در تفسير «وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ وَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ الطَّيْرِ» [٤] روايتى بلند از كلبى نقل مى كند كه درضمن آن به اين ضرب المثل اشاره شده است: «هدهدى به نزديك او (سليمان) آوازى كرد وگفت: دانى تا چى گويد؟ مى گويد؟ من لا يرحم لا يرحم هركه او رحمت نكند بر او رحمت نكنند». [٥]

٣٤. مَن مأمَنِهِ يُؤتىَ الحَذِرُ

شيخ اين مثل معروف عرب را به مناسبت تفسير «وَأَتَاهُمْ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَشْعُرُونَ» [٦] آورده، مى گويد: