مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢١

اصولاً تفسيرى است با سبك واعظانه (همو، ١/٢٢٤). اين خصلت و نيز جامعيتى كه ابوالفتوح در كار خود به آن توجه داشته (ر.ك: ابوالفتوح، ١/١ـ٢) اصلى ترين ويژگى هاى محتوايى تفسير وى را مى سازد. ابوالفتوح بخش بزرگى از كتاب را به بيان احكام فقهىِ مورد نياز مخاطبان خود اختصاص داده است. اين نيز كه ابوالفتوح كمتر به مباحث كلامى پرداخته و چون در آن وارد شده، به مباحثى همچون جبر، اختيار، قضا و قدر، گناهان، شفاعت، ايمان و كفر، ثواب و عقاب، سؤال و جواب در گور توجه كرده است (ر.ك: همو، ج ١، ص ٢٣٥ ـ ٢٣٦) احتمالاً براى رعايت حال و نياز همين مخاطبان عامه و فارسى خوان بوده است. [١] ابوالفتوح، حتى اگر در جايى كلمه عربى را بر لفظ فارسى ترجيح داده است، به دليل آشناتر بودن آن كلمه براى فارسى زبانان است. مثلاً «اينكه او از قيود و ظروف عربى مانند سواء، عند، انما، اِمّا به جاى معادل فارسى آنها استفاده مى كند، بايد ناشى از سبك واعظانه كلام او دانست». [٢] بدين رو مى توان گفت سبك واعظانه شيخ هم بر زبان و هم بر محتواى تفسير روض الجنان، بسيار مؤثر بوده است. چنانكه مرحوم بيرجندى مى نويسد: مى دانيم كه ابوالفتوح رازى، واعظى برجسته و مسلط بر كلام بوده و در منبر وعظ طبيعتاً گرايش خاصى به ذكر قصص وجود دارد... بدين جهات (گرايش به وعظ و شغلِ واعظى) ابوالفتوح در شيوه كار خود، معتدل است و در داورى هاى خود سنجيده. [٣] ارتباط و گفت و گوى دائمى با مردم روزگار خود، هر عالمى را وا مى دارد كه