مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٦١

نيروى خود را، در ميدان جنگ به كار مى گيرد. اينجاست كه بذل انفس و اموال ـ يعنى به كارگيرى نيروى شخصى و مالى در راه خدا ـ تحقّق پيدا مى كند، چه در اين راه كشته شود و يا بعد از پيكار زنده بماند. ضمناً اين آيه علاوه بر شهيدان، شامل حال تمام كسانى كه در راه خدا جنگيده اند و سالم و يا مجروح از جنگ برگشته اند مى شود، و اين طور نيست كه تعبير «أنفس» در اين آيه و امثال آن به معنى «جانها» باشد كه تنها معناى «ازهاق روح از بدن» از آن ارائه گردد و در نتيجه فقط شامل حال شهيدان گردد، نه ديگر مجاهدان زنده راه حق. بنابراين معادل فارسى كلمه «نَفس»، كه جمع آن «أَنْفُس و نُفوس» در قرآن آمده است، «خود»، «كس»، «شخص» و «فرد» است و تنها در چند مورد به معنى «روح»، «جان» و «روان» مى آيد؛ مثل: «وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوّامَةِ» [١] ؛ «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» [٢] ؛ «وَ نَفْسٍ وَ ما سَوّاها» [٣] . در بيشتر آياتى كه واژه «انفس» آمده، به معنى «جانها» نيست؛ بلكه به معنى «خودشان» است كه سورآبادى و ميبدى اين نكته را خوب دريافته اند و در ترجمه اين گونه آيات راه درست را برگزيده اند. ٥. سوره بقره، آيه ١٦٦: «إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ» ؛ «چون بيزار شوند ايشان كه پسرَوِى كرده باشند ايشان را از ايشان كه پسرَوِى كنند و ببينند عذاب، و بريده شود به ايشان رسنهايى». اشكال: ترجمه اين آيه علاوه بر گنگ بودن و نامفهوم بودن آن، يك اشكال اساسى دارد و آن اين است كه فعل مجهول «اتُّبِعُوا» با فعل معلوم «اتَّبَعُوا» هر دو