مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٣١٩
شامى: ٦٢٢٦، مكى: ٦٢٢٠، بصرى ٦٢١٩، ابن عباس و ابن سيرين ٦٢١٦، ابن مسعود: ٦٢١٨، حميد اعرج، ٦٢١٢، ابوجعفر كه جزء مدنى اخير است و ابى بن كعب و عكرمة بن سليمان: ٦٢١٠، عاصم بن عجاج: ٦٢٠٥ و ٦٢٠٤ [منسوب به عدد بصرى]، عطاء بن يسار: ٦١٧٠، ميبدى: ٦٦٦٠، [١] ابن عباس: ٦٦٠٠. [٢] شمارش عدد كوفى مبنى بر آن است كه «بسم اللّه الرحمن الرحيم» در سوره حمد يك آيه محسوب مى شود و در ديگر سوره ها آيه مستقل به حساب نيامده باشد، و حروف مقطعه در اوايل سوره ها يك آيه محسوب مى شود. [٣] ابوالفتوح در معرفى عدد كوفى، در ابتداى سوره بقره مى نويسد: «عدد كوفى عدد اميرالمؤمنين على عليه السلام است». چنان كه گفته شد، در تعداد آيات سور اختلاف است؛ در كيفيت عدد آن نيز اختلاف وجود دارد و ابوالفتوح به اين موارد نيز اشاره نموده است؛ مثلاً ذيل سوره حمد آمده: «در كيفيت عدد خلاف كردند. ابن عباس و اصحابش چون عطا و سعيد بن عامر و اهل كوفه بسم اللّه را آيتى شمردند، و اهل بصره و شام بسم اللّه را نشمردند و «أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ» را آيتى شمردند». و در ذيل سوره عنكبوت نيز چنين آمده: «٦٩ آيه است بى خلاف، و در تفصيل آيات خلاف كردند».
معناى كلمه
ابوالفتوح در تعريف كلمه مى نويسد:
[١] تاريخ قرآن، ٥٧١ ـ ٥٧٢.[٢] علوم قرآنى، ص ١١٧.[٣] همان، ص ١١٧ ـ ١١٨.