«ايشان تزكيه خود به زبان خود مى كردند كه ما حق تريم و اولى به پادشاهى از او...». آن گاه براى تثبيت اين معنا مثل فوق را مى آورد كه: «الخنفساء فى عين امّها رامشنه» [١] ؛ به اين معنا كه لاك پشت در نظر مادر خود زيبا است. كنايه از اينكه تعريف از خود ملاك فضيلت نيست؛ بلكه ديگران بايد تعريف كنند؛ چه اينكه در روايت است كه «تزكية المرء نفسه قبيح» و يا در مثل فارسى گفته اند كه: مشك آن است كه خود ببويد، نه آنكه عطار بگويد.

١٣. الذَّودُ الى الذَّودِ إبِل

تمثل شيخ به اين مثل در مقام تفسير آيه «فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمْ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللّه ِ...» [٢] مى باشد. او از مفسران متقدم همچون: سدى، ابن جريج و كسايى نقل مى كند كه در اين كريمه «الى» به معنى مع است. همان طور كه عرب مى گويد: الذود الى الذود ابل، در اين مثل نيز «مع» به معنى «الى» است [٣] . در لغت ذود به معنى تعداد اندكى بين سه تا ده شتر است و اين مثل جايى به كار مى رود كه گوينده مى خواهد بگويد از اجتماع امور قليل، جمعيت عظيمى پديد مى آيد ولذا در اين مثل «الى» به معنى «مع» است.

١٤. سَمِّنْ كلبَك حتى يأكلَك

اين مثل بر گرفته از نقلى تاريخى از سر دسته منافقان مدينه، يعنى عبداللّه بن ابى سلول، است كه در جريان غزوه بنى مُصطَلَق، هنگامى كه بين مهاجران و انصار اختلافى بروز كرد، به طعنه انصار را مورد سرزنش قرار داد و به قصد تحريك مهاجرين عليه آنان با لحنى بى ادبانه گفت: سمن كلبك حتى يأكلك [٤] . كنايه از اينكه ما انصار تا امروز مار در آستين مى پرورديم و چون به مدينه برگشتيم، بايد

[١] روض الجنان، ج ٣، ص ٣٥٦.[٢] آل عمران (٣): آيه ٥٢.[٣] روض الجنان، ج ٤، ص ٣٤٠.[٤] ر.ك: تفسير مجمع البيان، ج ١٠، ص ٤٤٢.