فعل بر ساير اجزا. ـ «بنوشت خداى كه غلبه كنم من و رسولان من كه خداى قوى و عزيز است» (١٩/٥٧) در ترجمه: «كَتَبَ اللّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي إِنَّ اللّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ» [١] من و رسولان من، به شكل لفظ به لفظ آمده است. ـ «تسبيح كن به نام خدايت بزرگوار» (١٩/٣٧٧)، در ترجمه «فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ» [٢] . موصوف و صفت خداى بزرگوار به ضرورت ترجمه خدايت بزرگوار آمده است. ـ «بار خدايا! مدينه دوست داشته گردان بر من چنان كه مكه» (٢/١٦٢). ـ «در همه زمين جاى نبودى كه گندم و خرما بيشتر بودى از آنكه به مكه» (٢/١٤٨).

٧. حذف

حذف اجزاى مختلف جمله، بخصوص به قرينه لفظى، در تفسير ديده مى شود. انواع حذف فعل، اسم، صفت و ... از راه عطف در جمله بندى تفسير تمايزى ايجاد كرده است كه مى توان به عنوان يك ويژگى سبكى دانست: ـ «جبريل عليه السلام آمد و گفت: مرد عاصى بود و مستحق عذاب» (١/٤١). به قرينه لفظى و از طريق عطف، فعل حذف شده است. ـ «سليمان عليه السلام چون ملك خواست از خداى تعالى و مغفرت هم به اين نامش خواند» (١/٧٠). به قرينه لفظى، فعل خواست حذف شده است. ـ «ديگرى را پرسيدند از حد عبوديت، گفت: ترك اختيار باشد و ترك تدبير و اظهار حاجت به خداوند خود» (١/٨١). حذف فعل «باشد» به قرينه لفظى.

[١] مجادله (٥٨): آيه ٢١.[٢] واقعه (٥٦): آيات ٧٤ و ٩٦؛ حاقّه (٦٩): آيه ٥١.