منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ٢٤٧ - جمع بين روايات

مى‌كند، زياده مى‌رسد از ضررى كه به خودش عايد مى‌شود، و اگر به عكس اين صورت باشد، خوب نباشد.

و كلينى رحمه الله در كافى و ابن بابويه رضى الله عنه در فقيه، روايت نموده‌اند از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود: از براى برادر مؤمن خود، داخل مشو در امرى كه ضرر آن بر تو عظيم‌تر باشد از منفعتى كه به او مى‌رسد.[١] و كلينى رحمه الله اين مضمون را به دو طريق ديگر روايت كرده.[٢] و آنچه در چند حديث وارد شده كه:

وقتى كه پريشان شويد، با خداى تعالى معامله كنيد به تصدّق؛ و آنچه قريب به اين مضمون است، محمول است بر آن كه تصدّق به قدرى باشد كه ضررش به خود و عيال، عظيم نباشد و قدر قليلى كه تصدّق كنند بر هر يك، چندان نمى‌نمايد و موجب فتحِ باب روزى مى‌شود و بعيد نيست كه در حالت فقر، تصدّق به قدرى قليل، به جهت ازدياد رزقْ خوب باشد. و با وجود غنا، صرف مال در مصارف خير بر وجهى كه منجر به فقر شود، خوب نباشد، چنانچه از بعضى از احاديث سابقه ظاهر شد؛ زيرا كه انتقال از غنا به پريشانى، بر اكثر نفوسْ دشوارتر است از انتقال از بعضى مراتب فقر به مرتبه شديدتر.

و آنچه در بعضى احاديث سابقه گذشت كه در حج و عمره، اسراف نمى‌باشد، محمول ست بر آن كه صرف مال در اين مصرف، مثل ساير مصارف نيست و بسيارى از زيادتى‌ها در اين مصرف، اسراف نيست، به خلافِ بعضى از مصارف ديگر. و از حديث حضرت ابى عبد اللَّه عليه السلام در جواب سفيان ثورى و اشباه او ظاهر شد كه انفاق بر پدر و مادر و بعد از ايشان بر باقى عيال، مقدّم است بر جميع مصارف.

و كلينى رحمه الله ازحضرت ابى الحسن عليه السلام روايت كرده كه اين آيه را تلاوت فرمود كه: «وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‌ حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً»،[٣] و فرمود كه: عيال هر كس، اسير اويند.[٤] و در چند حديث، وارد شده كه: هر گاه خداى تعالى بر شما توسعه كند، شما نيز در انفاق، توسعه كنيد و وقتى كه روزى را بر شما تنگ گيرد، شما نيز تنگ گيريد[٥] و با خداى تعالى، جود مَوَرزيد.[٦]

[١]. الكافى، ج ٤، ص ٣٢، ح ١؛ كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٣، ص ١٦٨، ح ٣٦٣٣. با اندكى اختلاف.