منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ١٣ - گلستانه، از ديدگاه معاصران و تراجم نگاران

٢. حزين لاهيجى كه سيّد علاء الدين را ملاقات نموده، در تاريخ خود، در فصل «ذكر معدودى از افاضلِ معاصرين» مى‌گويد:

ديگر، عمدة السادات ميرزا علاء الدين محمّد، معروف به گلستانه است. از افاضل و اتقيا بود و با والدِ مرحوم، اختصاص تمام داشت. به عبادت و افاده به سر مى‌برد و بر كتب متداوله شرعيه، تعليقات دارد و روزگار به آسودگى و عزّت داشت. در همان اوان، او نيز در گذشت و اولادش به مناصب ديوانى آلوده شدند و ايشان را آن عزّت و احترام نمانْد.[١]

٣. سيّد عبد الحسين حسينى خاتون‌آبادى، در كتاب وقايع السنين و الأعوام، در وقايع سال ١١٠٠ ق، در باره وى، چنين نوشته:

فوت سيّد سند، فاضل زاهد، جامع كمالات دينى و دنيوى، ميرزا علاء الدين محمّد، پسر شاه ابو تراب گلستانه، صاحب شرح نهج البلاغة، در بيست و هفتم شهر شوّال هزار و صد، در شصت و نه سالگى.[٢]

٤. علّامه سيّد محمّد حسن زنوزى (م ١٢٢٣ ق)، در كتاب رياض الجنة، در احوال وى مى‌نويسد:

علاء الدين محمّد بن أبى تراب گلستانه، عالمٌ، فاضلٌ، كاملٌ، محقّقٌ، مدقّقٌ، متكلّمٌ، علّامةٌ، منشىٌ، بليغٌ، امامىٌ، عدلٌ، ثبتٌ، ماهرٌ، متبحّرٌ، له كتاب شرح نهج البلاغة، المسمّى ب حدائق الحقائق، فى شرح كلام اللَّه الناطق و لقد أجاد بما أفاد جدّاً. و قال فى آخر الجزء الأوّل من الشرح: تمّ الجزء الأوّل من كتاب حدائق الحقائق فى شرح كلام اللَّه الناطق على يد مؤلّفه الفقير المحتاج إلى رحمة ربّه علاء الدين محمّد بن أبى تراب گلستانه- عفى اللَّه عنهما- سنة أربع و سبعين بعد الألف من الهجرة و يتلوه الجزء الثانى فى شرح الخطبة المشهورة بالشِّقشقيّة و من استمدّ فى الإفتتاح و الإختتام أنّه ولىّ الفضل و الأنعام.[٣]

[١]. تاريخ و سفرنامه حزين لاهيجى( طبع شده در مقدّمه ديوان حزين لاهيجى، به تصحيح: بيژن ترقّى)، ص ١٢.