برخى گفته‌اند: اگر اصل سجود (مسماى آن) فاقد طمأنينه باشد، نماز باطل است؛ هرچند ترك آن از روى سهو باشد؛ اما اگر طمأنينه از روى سهو تنها در حال ذكر ترك شود نه در اصل (مسماى) سجود، نماز صحيح است.(٣٢)

٧. بقاى اعضاى هفت گانه بر زمين تا پايان ذكر. بنابر اين، چنانچه در حال ذكر و از روى عمد يكى از آنها را از زمين بردارد، نماز باطل مى‌شود و اگر از روى سهو باشد، بايد آن عضو را بر زمين بگذارد و ذكر را دوباره بگويد. البته از زمين برداشتن اعضا جز پيشانى در غير حال ذكر اشكال ندارد.(٣٣)

٨ . سر برداشتن از سجده نخست و راست نشستن با طمأنينه. ترك عمدى آن موجب بطلان نماز است.(٣٤)

سجده گاه:چيزى كه بر آن سجده مى‌شود بايد از جنس زمين باشد يا آنچه از زمين مى‌رويد، به شرط آنكه خوردنى و پوشيدنى نباشد. بنابر اين، در غير حال ضرورت و تقيّه(--> تقيّه)سجده بر غير زمين يا خوردنيها و پوشيدنيهاى روييده از زمين، صحيح نيست؛(٣٥)مگر پنبه و كتان كه جواز سجده بر آن دو، اختلافى است و ديدگاه مشهور عدم صحّت سجده بر آن دو است. قول مقابل مشهور، كراهت سجده بر آن دو است.(٣٦)

فقها قائل به صحّت سجده بر كاغذ شده‌اند؛ ليكن در اينكه سجده بر آن مطلقا صحيح است؛ هرچند از چيزى كه سجده بر آن صحيح نيست ساخته شده باشد يا اينكه صحّت منوط به ساختن آن از گياه است و يا علاوه بر آن، منوط به اين است كه گياه خوردنى و پوشيدنى نباشد، در مسئله سه قول مطرح است. بنابر قول نخست، سجده بر كاغذ گرفته شده از غير گياه، همچون كاغذ تهيه شده از ابريشم صحيح است؛ ليكن بنابر قول دوم، صحيح نخواهد بود و لازم است مادّه كاغذ گياه باشد؛ هرچند خوردنى يا پوشيدنى؛ مانند پنبه و كتان؛ اما بنابر قول سوم، سجده بر كاغذ گرفته شده از پنبه و كتان نيز صحيح نخواهد بود و تنها بر كاغذى صحيح است كه مادّه آن گياه غير خوردنى و پوشيدنى باشد.(٣٧)

(٣٢)مستند العروة (الصلاة) ٤/ ٢٨ و ١٠١ ـ ١٠٣
(٣٣)جواهر الكلام ١٠/ ١٦٤ ؛ العروة الوثقى ٢/ ٥٥٦ ؛ مستمسك العروة ٦/ ٣٥٠ ـ ٣٥١
(٣٤)الحدائق الناضرة ٨/ ٢٩٠ ؛ جواهر الكلام ١٠/ ١٦٨ ـ ١٦٩
(٣٥)الحدائق الناضرة ٧/ ٢٤٥ ؛ جواهر الكلام ٨/ ٤١١ ـ ٤١٢ ؛ مستند العروة (الصلاة) ٢/ ١٤٣
(٣٦)الحدائق الناضرة ٧/ ٤٤٩
(٣٧)٢٤٧ ـ ٢٤٩ ؛ جواهر الكلام ٨/ ٤٣٠ ـ ٤٣٢ ؛ مستند العروة (الصلاة) ٢/ ١٤٧ ـ ١٥٢