موجود سركش و متمرد معروف؛ يعنى ابليس كه از سجده بر حضرت آدم عليه السّلام سر باز زد و نيز بر فرزندان او كه از جنس جنّ مى‌باشند اطلاق مى‌شود.(١)عنوان ياد شده به مناسبت در بسيارى از بابهاى فقهى همچون طهارت، صلات، حج و نكاح آمده است.

پناه بردن به خدا از شيطان:پناه بردن به خداوند متعال از شر شيطان با گفتن{أعُوذُ باللّه‌ِ مِنَ الشَّيطانِ الرَجيم}و مانند آن در هرحال، بويژه اوقات زير مستحب است: هنگام تلاوت قرآن كريم؛(٢)پيش از قرائت در نماز؛(٣)هنگام آميزش(٤)و زمان ورود به مستراح(٥)( -->استعاذه).

حالات حضور شيطان:برخى افعال و حالات در انسان، بستر و زمينه ساز حضور شيطان و نزديك شدن او به انسان مى‌گردد؛ از اين رو، در روايات از چنين افعال و حالاتى نهى شده است و فقها به كراهت آنها حكم كرده‌اند، مانند خضاب كردن(-->خضاب)در حال جنابت(٦)و حيض؛(٧)تخلّى(-->تخلّى)بر روى قبر؛(٨)ايستاده بول كردن؛ ادرار كردن در آب؛(٩)تنها بودن در خانه؛(١٠)به تنهايى مسافرت كردن؛(١١)خلوت كردن زن و مرد اجنبى در يك مكان؛(١٢)نگهدارى زباله در منزل در شب و بيرون نبردن آن در روز(١٣)و راه رفتن در يك كفش.(١٤)

عوامل دورى شيطان:برخى اعمال موجب دور شدن و فاصله گرفتن شيطان از انسان مى‌شود، مانند ناخن گرفتن؛(١٥)اذان گفتن در منزل؛(١٦)محافظت بر نماز و اوقات آن؛(١٧)نگهدارى كبوتر در منزل؛(١٨)انگشتر جذع يمانى( -->جذع يمانى)به دست كردن(١٩)و خوردن انار.(٢٠)

نام گذارى به اسماء شيطان:نام گذارى فرزند به يكى از اسمهاى شياطين، مانند ضريس و صفات آنها مكروه است.(٢١)

شيطان و سِحر:به تصريح برخى، از اقسام سحر حرام و ممنوع ارتباط باشياطين و كشف چيزهاى پوشيده و پنهان از راه ايشان است(٢٢)( -->سِحر).

(١)لسان العرب، واژه «شطن» ؛ الميزان ٢ / ٤١٢
(١٠)٥/ ٣٣٤
(١١)جواهر الكلام ١٨/ ١٦٦ ؛ وسائل الشيعة ١١/ ٤١٠
(١٢)جواهر الكلام ٣٢/ ٣٤٣
(١٣)وسائل الشيعة ٥/ ٣١٨
(١٤)٧٥
(١٥)٢/ ١٣٢ ؛ الحدائق الناضرة ٥/ ٥٧٠
(١٦)جواهر الكلام ٩/ ١٤٩ ؛ وسائل الشيعة ٢/ ١٣٢
(١٧)وسائل الشيعة ٤/ ٢٨ ـ ٣٠
(١٨)١١/ ٥١٥
(١٩)٥/ ٩٦
(٢)
(٢٠)٢٥/ ١٥٣
(٢١)جواهر الكلام ٣١/ ٢٥٧
(٢٢)الروضة البهية ٣/ ٢١٥ ؛ مسالك الأفهام ٣/ ١٢٨ .
(٣)جواهر الكلام ٩/ ٤٢٠
(٤)العروة الوثقى ٥/ ٤٨٩
(٥)جواهر الكلام ٢/ ٥٦ ؛ وسائل الشيعة١/٣٠٦
(٦)الحدائق الناضرة ٣/١٤٨ ؛ وسائل الشيعة ٢/ ٢٢٣
(٧)الحدائق الناضرة ٣/ ٢٧٤ ؛ وسائل الشيعة ٢/ ٣٥٣
(٨)جواهر الكلام ٢/ ٧٥ ؛وسائل الشيعة ١/ ٣٢٩
(٩)وسائل الشيعة ١/ ٣٤٠ ـ ٣٤١ و ٣٥٣