حكم:شكى در جواز شبيه سازى گياهى نيست؛ چنان كه شبيه سازى حيوانى نيز بنابر ديدگاه فقهايى كه متعرض مسئله شده‌اند عملى مشروع و جايز است.(٣)آنچه مورد بحث و محل ديدگاههاى مختلف قرار گرفته و موضوع اصلى اين مدخل مى‌باشد شبيه سازى انسانى است.

بسيارى از معاصران كه متعرض حكم شبيه سازى شده‌اند، اصل عمل را صرف نظر از عوارض و پيامدهاى اخلاقى، اجتماعى و حقوقى آن، جايز دانسته‌اند؛ ليكن تعدادى از آنان، آن را به لحاظ مفاسد مترتب بر آن، حرام دانسته‌اند. بنابر اين، از ديدگاه اين دسته از فقيهان، شبيه سازى هرچند به حكم اولى جايز است، ليكن به حكم ثانوى به موجب پيامدهاى مفسده دار آن، حرام مى‌باشد. در مقابل، ظاهر كلام برخى حرمت شبيه سازى فى نفسه و به حكم اوّلى است. بعضى نيز با در نظر گرفتن پيامدهاى مفسده دار اين عمل، آن را در سطحى محدود كه منجرّ به آن مفاسد نگردد، جايز دانسته‌اند.(٤)

انتساب:در اينكه انسان شبيه سازى شده داراى نسب و پدر و مادر است يا نه و در فرض نخست، پدر و مادر او چه كسى است، ديدگاهها مختلف است. برخى، موجود شبيه سازى شده را فاقد نسب و پدر و مادر دانسته و او را فرزند شرعى هيچ يك از صاحب سلول، صاحب تخمك و صاحب رحِم نمى‌دانند.(٥)برخى پدر او را مرد صاحب سلول و مادر او را زن صاحب تخمك دانسته‌اند.(٦)بعضى گفته‌اند: كودك شبيه سازى شده در صورتى كه سلول گرفته شده از مرد باشد، تنها پدر دارد و اگر از زن باشد، تنها مادر دارد. بنابر اين، كودك شبيه سازى شده در صورت نخست، مادر و در صورت دوم پدر ندارد.(٧)

در عمل شبيه سازى يا غير آن، چنانچه تخمك از زنى و رحِم از زنى ديگر باشد، آيا صاحب تخمك مادر محسوب مى‌شود يا صاحب رحِم و يا هر دو؛ بدين معنا كه صاحب تخمك مادر نسبى و صاحب رحِم مادر رضاعى؟ ديدگاهها مختلف است(٨)( -->تلقيح مصنوعى).

(٣)مجموعه آراى فقهى قضايى در امور حقوقى ١/ ٢٣٣ ـ ٢٣٤
(٤)فقه (كاوشى نو در فقه اسلامى)، شماره ٤٤/ ٨ ـ ١٢ ؛ استفتائات جديد (مكارم) ٢/ ٦١٩ ـ ٦٢٠ ؛ صراط النجاة ٣/ ٣٩٣ ؛ پژوهش و حوزه (فصلنامه)، شماره ٦/ ٢٦ ـ ٢٧
(٥)صراط النجاة ٣/ ٣٩٤ ؛ پژوهش و حوزه (فصلنامه)، شماره ٦/ ٢٦ ؛ فقه (كاوشى نو درفقه اسلامى)، شماره ٤٤/٤٥ ـ ٤٦
(٦)فقه (كاوشى نو در فقه اسلامى)، شماره ٤٤/ ٥٠
(٧)شماره ٤٦/ ١١٠ ـ ١١١ ؛ فصلنامه فقه اهل بيت، شماره ٥٥/ ٤٤
(٨)فقه (كاوشى نو در فقه اسلامى)، شماره ٤٤/ ٥٢ ـ ٥٤