شهادت زنان در شهادت فرع:بدون شك، مواردى كه در شهادت اصل با شهادت زنان اثبات نمى‌شود، در شهادت فرع نيز با شهادت آنان اثبات نمى‌گردد؛ ليكن در موارد پذيرش شهادت زنان در شهادت اصل، آيا شهادت آنان در شهادت فرع نيز پذيرفته است؟ مسئله اختلافى است. مشهور، پذيرش شهادت فرع را به مردان اختصاص داده‌اند.(٤)

آيا در پذيرش شهادت بر شهادت، معذور بودن شاهد اصل از حضور نزد حاكم شرط است و در نتيجه با امكان حضور وى شهادت شاهد فرع پذيرفته نيست، يا شرط نيست؟ مسئله اختلافى است. مشهور آن را شرط دانسته‌اند.(٥)برخى آن راشرط ندانسته‌اند.(٦)مراد از عذر، مشقت داشتن حضور به سبب بيمارى، سفر ومانندآن است.(٧)

چگونگى تحمل شهادت فرع:تحمل و اداى شهادت در شهادت فرع به يكى از سه صورت زير تحقق مى‌يابد:

١. استرعا؛ بدين معنا كه شاهد اصل به شاهد فرع بگويد: شهادت مى‌دهم به نفع فلانى عليه فلانى به هزار تومان. اينك تو بر شهادت من شهادت بده.

٢. شاهد فرع، شهادت شاهد اصل به حق را نزد حاكم بشنود، و بدين وسيله با شنيدن آن، متحمّل شهادت مى‌شود.

٣. شاهد اصل، شهادت به حق دهد و سبب ثبوت حق را نيز بيان كند، مانند اينكه بگويد: شهادت مى‌دهم به نفع فلانى عليه فلانى به هزار تومان، بابت بهاى خانه يا ضمانت يا بدهى و مانند آن از اسباب ثبوت حق. با ذكر سبب ثبوت حق توسط شاهد اصل، شاهد فرع متحمّل شهادت مى‌شود.(٨)

با توجه به انحصار تحقق تحمل شهادت فرع به سه صورت ياد شده، اگر شاهد اصل به گونه‌اى ديگر شهادت دهد، مثلا بگويد: من عليه فلانى به نفع فلانى به اين امر شهادت مى‌دهم، تحمل حاصل نمى‌شود.(٩)برخى در تحقق تحمل با شهادت اصل به صورت سوم ترديد كرده‌اند؛(١٠)چنان كه از برخى قدما عدم تحقق تحمل، با شهادت اصل به صورت دوم نقل شده است؛(١١)ليكن برخى گفته‌اند:

(١٠)شرائع الإسلام ٤/٩٢٣ ـ٩٢٤
(١١)التنقيح الرائع ٤/٣١٩
(٤)مستند الشيعة ١٨/ ٣٩٣ ـ ٣٩٤ ؛ جواهر الكلام ٤١/ ٢٠٧ ـ ٢٠٨
(٥)مستند الشيعة ١٨/ ٣٩٠ ـ ٣٩١ ؛ جواهر الكلام ٤١/ ١٩٩
(٦)كشف اللثام ١٠/ ٣٦٦ ؛ مبانى تكملة المنهاج ١/ ١٤٥
(٧)كشف اللثام ١٠/ ٣٦٦ ؛ مستند الشيعة ١٨/ ٣٩٢ ؛ جواهر الكلام ٤١/ ٢٠٠
(٨)المبسوط ٨/ ٢٣١ ؛ إرشاد الأذهان ٢/ ١٦٤
(٩)المبسوط ٨/ ٢٣١ ـ ٢٣٢ ؛ قواعد الأحكام ٣/ ٥٠٥