برخى گفته‌اند: مقتضاى اطلاق نصّ و كلمات فقها، عدم تفاوت در حكم ياد شده (حرمت) بين روزه واجب و مستحب است؛ هرچند در روزه مستحب احتمال عدم حرمت آن را داده‌اند.(٢٠)

برخى نيز در حرمت آن در روزه مستحب و واجب موسّع اشكال كرده‌اند.(٢١)

باقى ماندن بر جنابت در روزه ماه رمضان و نيز قضاى آن، بنابر قول مشهور موجب بطلان روزه است. در ديگر روزه‌ها اختلاف است(٢٢)( -->بقا بر جنابت). همچنين است اگر زن قبل از طلوع فجر از حيض( -->حيض)يا نفاس( -->نفاس)پاك شود و با داشتن وقت، تا طلوع فجر صادق، غسل يا در صورت عدم امكان غسل، تيمّم نكند.(٢٣)

بنابر قول برخى، رساندن غبار رقيق (غير غليظ) به حلق نيز موجب بطلان روزه است، مگر آنكه اجتناب از آن دشوار باشد.(٢٤)بسيارى از متأخران دود غليظ را در حكم، به غبار غليظ ملحق كرده‌اند.(٢٥)برخى قدما، بوييدن مادّه خوش بويى را كه بوى آن به حلق مى‌رسد از اسباب بطلان روزه بر شمرده‌اند.(٢٦)

آيا آنچه از غير راه حلق ـ جز اماله با مايعات ـ به باطن مى‌رسد از قبيل تزريق با آمپول، موجب بطلان روزه مى‌شود يا نه؟ محل اختلاف است(٢٧)( -->تزريق).

ارتكاب مفطرات ياد شده، جز بقا بر جنابت، به دو شرط موجب بطلان روزه مى‌شود:

١. از روى عمد باشد، حتى بنابر مشهور اگر مرتكب، جاهل به حكم (بطلان روزه به سبب آن) باشد.(٢٨)

بقابر جنابت از روى غير عمد نيز گاه موجب بطلان روزه مى‌شود، مانند موردى كه جنب به قصد غسل، قبل از طلوع فجر بخوابد و پس از بيدار شدن، دوباره به قصد غسل بخوابد، ليكن تا صبح بيدار نشود، كه در اين صورت بنابر قول مشهور روزه‌اش باطل است.(٢٩)

اگر ارتكاب مفطر از روى سهو يا فراموشى باشد، روزه باطل نمى‌شود.(٣٠)

(١٩)جواهر الكلام ١٦/ ٢٢٧ ـ ٢٢٨
(٢٠)مدارك الأحكام ٦/ ٥٠
(٢١)جواهر الكلام ١٦/ ٢٣١
(٢٢)٢٣٦ ـ ٢٤٤ ؛ العروة الوثقى ٣/ ٥٦٣
(٢٣)جواهر الكلام ١٦/٢٤٥ ـ ٢٤٦ ؛ مستمسك العروة ٨/٢٨٤ ـ ٢٨٥
(٢٤)جامع المقاصد ٣/ ٧٠ ؛ الروضة البهية ٢/ ٨٩ ـ ٩٠ ؛ جواهر الكلام ١٦/ ٢٣٥
(٢٥)جامع المقاصد ٣/ ٧٠ ؛ مسالك الأفهام ٢/ ١٧ ؛ جواهر الكلام ١٦/ ٢٣٥ ـ ٢٣٦ ؛ العروة الوثقى ٣/ ٥٥٤
(٢٦)النهاية/ ١٥٤ ؛ المهذب ١/ ١٩٢
(٢٧)جواهر الكلام ١٦/ ٢٩٦ ـ ٢٩٧
(٢٨)٢٥٤
(٢٩)٢٥٠ ـ ٢٥٢
(٣٠)٢٥٧