با حق او و نيز سفرى كه مصداق فرار از جنگ به شمار رود. در موارد ياد شده، حرمت سفر بدان جهت است كه مصداق عنوان حرام ـ همچون آزار پدر و مادر ـ واقع شده است؛ و يا حرمت به جهت دستيابى به هدف و غرض حرامى است؛ هرچند اصل سفر قطع نظر از آن جايز باشد، مانند سفر به انگيزه راهزنى، يا كشتن مسلمانى و يا فروختن شراب.(١)

هرگاه سفر مستلزم ترك واجبى باشد، مانند آنكه بدهكار در پى مطالبه طلبكار و عدم امكان پرداخت طلب او در حال سفر، مسافرت كند، آيا حرام خواهد بود يا نه؟ اختلاف است. برخى تفصيل داده و گفته‌اند: اگر انگيزه فرد از سفر، ادا نكردن بدهى و در دسترس طلبكار نبودن باشد، سفرش حرام است؛ اما اگر چنين قصدى از سفر نداشته باشد؛ بلكه انگيزه‌اش امرى مباح يا مستحب باشد، سفر حرام نخواهد بود.(٢)

مسافرت كردن پس از زوال روز جمعه در صورت وجوب تعيينى(--> وجوب تعيينى)نماز جمعه حرام است.(٣)همچنين است حكم سفر پس از طلوع خورشيد و قبل از گزاردن نماز عيد در روز عيد فطر و قربان در صورت وجوب آن.(٤)

در حرمت سفر براى شكار به قصد سرگرمى و خوش گذرانى اختلاف است.(٥)

مسافرت كردن در ماه رمضان جايز است؛ ليكن به قول برخى، در روزه واجب معين غير از روزه ماه رمضان، حرام است.(٦)

سفر مستحب:سفرى كه به جا آوردن عمل استحبابى اى منوط به آن است، سفر مستحب به شمار مى‌رود، مانند سفر جهت گزاردن حج مستحب يا زيارت مشاهد مشرفه(٧)(--> مشاهد مشرفه).

سفر مكروه:سفر كردن در اوقات و موارد زير مكروه است: سفر بعد از طلوع فجر روز جمعه تا زوال؛(٨)قبل از گزاردن نماز عيد در فرض استحباب آن؛(٩)از آغاز ماه رمضان تا بيست و سوم ماه؛(١٠)در روز دو شنبه؛(١١)در زمانى كه ماه در برج عقرب باشد؛(١٢)به تنهايى(١٣)و سفر دريايى بويژه براى تجارت.(١٤)

(١)مستند العروة (الصلاة) ٨/ ٩٩ ـ ١٠٧
(١٠)المبسوط ١/ ٢٨٤
(١١)كتاب السرائر ٣/ ٦٤٧
(١٢)الجامع للشرائع/ ٤٥٣
(١٣)تحرير الأحكام ١/ ٥٧٣
(١٤)ذكرى الشيعة ٤/ ٣٣٨
(٢)مستند الشيعة ٨/ ٢٦٤ ـ ٢٦٦ ؛ جواهر الكلام ١٤/ ٢٥٨ ـ ٢٥٩ ؛ العروة الوثقى ٣/ ٤٣٧
(٣)جواهر الكلام ١١/ ٢٨٢
(٤)٣٩٨
(٥)شرائع الإسلام ١/ ١٠٢ ؛ تذكرة الفقهاء ٤/ ٣٩٥ و ٣٩٩ ؛ الدروس الشرعية ١/ ٢١٠ ؛ البدرالزاهر/٢٣١ ـ ٢٣٤ ؛ مستندالعروة (الصلاة) ٨ / ١١٣ ـ ١١٧
(٦)العروة الوثقى ٣ / ٦٢٤
(٧)جواهر الكلام ١٤/ ٢٥٧
(٨)غنية النزوع/ ٩١
(٩)الكافى فى الفقه/ ١٥٥