فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٥٧ - سعى
صورت نخست:اگر سعى كننده در دور زوج (دوم، چهارم يا ششم) در صفا يا به سمت صفا باشد سعيش صحيح است؛ و اگر در مروه يا به سمت مروه باشد، سعيش باطل است و بايد اعاده كند. اما اگر در دور فرد (اول، سوم، پنجم يا هفتم) در مروه يا به سمت مروه باشد، سعيش صحيح است و اگر در صفا يا به سمت صفا باشد، سعيش باطل مىباشد و بايد آن را اعاده كند.(٢٤)
صورت دوم:شك در شمار دورها يا در زيادى و نقصان آنها است، مانند آنكه شك كند شش دور سعى كرده يا نُه دور، يا تنها در نقصان، مانند اينكه شك كند شش دور سعى كرده يا پنج دور و يا تنها در زيادى دورها، مانند آنكه در دور آخر شك كند دور هفتم است يا نهم. در هر سه حالت، شك حاصل يا قبل از فراغ از سعى بوده و يا بعد از آن.
شك در تعداد دورها قبل از فراغ، بنابر قول مشهور، موجب بطلان سعى و وجوب اعاده است، مگر آنكه شك در زياده با يقين به اتمام هفت دور باشد، مانند آنكه در مروه شك كند اين دور، هفتم است يا نهم؛ در اين صورت اعتنايى به شك نمىكند و سعيش صحيح است.(٢٥)
به شك بعد از فراغ از عمل (خروج از مسعى و اشتغال به عملى ديگر همچون تقصير يا طواف نساء) نيز اعتنا نمىشود؛(٢٦)ليكن در اينكه شك حاصل در پايان سعى و قبل از خروج از مسعى، حكم شك قبل از فراغ را دارد يا حكم شك بعد از فراغ، اختلاف است.(٢٧)برخى، مطلقا، حتى شك حاصل بعد از خروج از مسعى و اشتغال به عملى ديگر را همچون شك قبل از فراغ، موجب بطلان عمل و وجوب اعاده دانستهاند.(٢٨)چنان كه برخى، مطلقا، حتى نسبت به شك حاصل در اثناى عمل، حكم به صحّت كرده و اعاده را واجب ندانسته و گفتهاند: بنا را بر كمترين عدد ـ كه يقينى است ـ مىگذارد و آن را به اتمام مىرساند.(٢٩)بعضى در صحّت سعى در فرض شكِ در نقصان بعد از فراغ اشكال كرده و احتياط را در به جا آوردن دورهايى كه احتمال نقصان آنها را مىدهد، دانستهاند.(٣٠)