فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٥٥ - سعى
واجبات سعى:امور زير در سعى واجب است:
١. نيّت. از آنجا كه سعى عبادت مىباشد، نخستين شرط صحّت آن نيّت است؛ يعنى به جا آوردن آن به قصد تقرب به خداوند متعال و همچنين تعيين اينكه سعى حَجَة الإسلام است يا عمره تمتع و يا عمره مفرده، لازم است.(٧)
٢. شروع از صفا و ختم به مروه. سعى بايد از صفا آغاز و به مروه ختم شود. بنابر اين، در صورت شروع آن از مروه چه عمدى يا سهوى يا از روى جهل، سعى باطل مىشود و اعاده آن از صفا واجب است.(٨)برخى گفتهاند: در صورت شروع از مروه، تنها دور نخست باطل مىشود و دورهاى بعدى صحيح است و بايد سعى را تا هفت دور كامل كند.(٩)برخى ديگر گفتهاند: تنها دورهاى فرد كه از مروه آغاز گشته، مانند دور اول و سوم باطل مىشود و دورهاى ديگر صحيح است و بايد تكميل شود.(١٠)
مبدأ و منتهاى سعى، ابتداى كوه صفا و مروه است. بنابر اين، بالا رفتن بر كوه صفا و مروه واجب نيست، هرچند افضل و مستحب است.(١١)بسيارى گفتهاند: در شروع از صفا چسباندن پاشنه پا، و در بازگشت، چسباندن سر انگشتان پا به كوه واجب است.(١٢)ليكن بعضى صدق عرفى سعى ميان صفا و مروه را كافى دانستهاند.(١٣)
٣. هفت دور سعى كردن؛ با اين توضيح كه رفتن از صفا به مروه يك دور و بازگشت از مروه به صفا دور ديگر به شمار مىرود. بنابر اين، مجموع رفت و برگشت دو دور خواهد بود نه يك دور.(١٤)
اگر كسى از روى علم و عمد بيش از هفت دور سعى كند، سعيش باطل است. افزودن بر سعى از روى سهو، موجب بطلان آن نمىشود؛ ليكن در اينكه بايد مقدار اضافى را به حساب نياوَرَد و تنها هفت دور آن را سعى قرار دهد يا اينكه زيادى را تا هفت دور كامل كند كه مجموع چهارده دور گردد و يا اينكه ميان آن دو، مخيّر مىباشد، اختلاف است. بيشتر فقها قول سوم را پذيرفتهاند.(١٥)افزايش سعى از هفت دور بر اثر جهل به حكم،