فرهنگ فقه فارسي

راتب؛ امام ← امام راتب

راتب؛ مؤذّن ← موذن

راديو ← رسانه

راز ← سرّ

راست گويى

راكب التّعاسيف

رام ← اهلی

رانندگى

راه رفتن

راهنمايى ← ارشاد

رايانه

رأس الحسين عليه السّلام

رأس المال

رأى العين ← دیدن

رؤيت ← دیدن

رؤيت هلال ← هلال

رباى جاهليت

رباى حلال

رباى فضل

رباى نسيه

ربح ← سود

ربح مالم يضمن

ربوبيّت

ربودن ← سرقت

ربيع الأوّل؛ ماه

رثاء ← عزاداری

رجاء ← امید

رجال؛ علم

رجاى مطلوبيت

رجب؛ ماه

رجعى؛ طلاق ← طلاق رجعی

رجوع به تمييز ← تمییز

رجوع به روايات

رجوع به صفات ← تمییز

رجوع به كفايت

رجوليت ← مرد

رخت ← لباس

رختخواب

رختكن ← حمام

رَدّ قَسم ← ردّ

ردّ مظالم

رِدَّه ← ارتداد

رسالۀ عمليه

رستاخيز ← آخرت

رستنگاه

رسول اللّٰ ه ← پیامبر اسلام

رَشْدَة؛ وَلَد ← حلال زاده

رشيد ← رشد

رضاع شرعى

رضاع؛ قاعده ← قاعده رضاع

رَضح ← رضخ

رعاف ← خون دماغ

رعد؛ سوره

رعد و برق ← صاعقه

رِقيّت ← بردگی

رُقيَه ← تعویذ

ركن حجر ← ارکان کعبه

ركن شامى ← ارکان کعبه

ركن شمالى ← ارکان کعبه

ركن عراقى ← ارکان کعبه

ركن غربى ← ارکان کعبه

ركن يمانى ← ارکان کعبه

ركون به ظالم

رگ زنى

رماندن

رمضان؛ ماه

رمى جمره

رواتب ← نوافل یومیه

رواج ← رایج

روايت ← حدیث

روايت عامى

روحانى كاروان ← خدمه کاروان

رودخانه ← آبهای عمومی

روز ترويه

روز دحوالارض

روز صدر

روز عرفه

روز قرّ

روز مباهله

روز مولود

روزنامه

روزنامه ← رسانه

روز نفر

روزۀ اباحه

روزۀ اذن

روزۀ استيجارى ← نیابت

روزۀ بدل بدنه

روزۀ بدل قربانى

روزۀ تأديب

روزۀ حاجت

روزۀ داوود عليه السّلام

روزۀ دهر

روزۀ سكوت

روزۀ سنّت

روزۀ عهد ← روزه نذر

روزۀ عيدين

روزۀ قَسم← روزه نذر

روزۀ قضا ← روزه

روزۀ كفّاره

روزۀ مستحب

روزۀ نذر

روزۀ نذر معصيت

روزۀ وصال

روزى ← رزق

روستايى

روشنايى

روضه خوانى← عزاداری

روغن زيتون ← زیتون

روم؛ سوره

روييدن

رهبانيت

رهن تبرّع

رهن مستعار

ريخته گرى

ريسمان

ريسندگى

ريگ ← سنگ ریزه

زائر← زیارت

زاج ← معدن

زارع← کشاورزی

زاغ← کلاغ

زايمان

زبان حال

زبرجد← زمرد

زبور← کتاب آسمانی

زجر← انزجار

زخرف؛ سوره

زخم← جراحت

زراعت← کشاورزی

زربافت ← طلا

زرتشتى ← مجوسی

زردابه

زرده ← تخم مرغ

زرگرى← ریخته گری

زرنيخ ← معدن

زعفران

زغال سنگ ← معدن

زقاق العطّارين

زكات ابدان← زکات فطره

زكات تجارت

زكات رؤوس

زكات عين

زكات فطره

زكات مال

زكاتين

زلزال؛ سوره

زلزله؛ سوره

زلفاً من اللّيل

زَمانت ← زمین گیری

زمر؛ سوره

زمستان

زِمّير← زمّار

زمين آباد

زمين انفال ← انفال

زمين اهل ذِمّه ← زمین صلح

زمين باير ← بایر

زمين جِزيه ← زیمن صلح

زمين خراجى

زمين ذِمّه ← زمین صلح

زمين سواد

زمين صلح

زمين طوع

زمين عشريّه

زمين گيرى

زمين لرزه← لرزه

زمين مفتوح عنوه

زمين مَوات← احیاء موات

زمين وقفى← وقف

زنازاده

زناشويى← ازدواج

زنان پيامبر

زن برادر

زنبق← رازقی

زن پدر ← نامادری

زن پسر← عروس

زنجبيل

زنجير زنى

زندان← حبس

زنده← حیات

زن شوهردار

زِنْيَة؛ وَلَد ← زنازاده

زوال شب← نیمه شب

زوج ← زوجیت

زوجه← زوجین

زوجيّت

زهر ← سمّ

زهرا عليهاالسّلام← فاطمه علیها السلام

زهره دان

زياده روى ← افراط

زيارت اربعين

زيارت امين اللّه

زيارت جامعه

زيارت عاشورا

زيارتگاه← مشاهد مشرفه

زيان← ضرر

زيبايى

زير بغل

زيرجامه ← شلوار

زينت ← آراستن

حرف سین

سائل به كف← گدایی

ساحر← سحر

ساختمان

سادات ← بنی هاشم

سارق← سرقت

ساز ← آلات موسیقی

سازش← صلح

سازشكارى

ساعت اجابت

ساعت غفلت

سامّ ابرص

سامعه ← شنوایی

سايبان← سایه

ساييدن

سَبّ ← دشنام

سبابه ← انگشت سباق← مسابقه

سبأ؛ سوره

سببيّت

سببيت؛ قاعده ← قاعده سببیت

سبحان اللّه ← تسبیح

سبر و تقسيم؛ برهان

سبزه قبا ← شقرّاق

سبع مثانى

سبق؛ قاعده← قاعده سبق

سبق لسان ← زبان

سبق ورمايه

سبك شمردن

سبيل← شارب

سبيل اللّه

سبيلين

سپاه ← لشکر

سپر ← ابزار جنگ

سپر انسانى

سپردۀ بانكى ← بانک

ستارۀ جُدَى ← جُدَى

ستاره شناسى← ستاره

ستارۀ قطبى← جُدَى

سَتر← پوشش

ستر عورت← عورت

ستون ابولُبابه ← ستون

ستون توبه ← ستون

ستون حنانه ← ستون

سجده ← سجود

سجدۀ تلاوت

سجدۀ سهو

سجدۀ شكر

سجدۀ عزيمه

سجدۀ قضايى

سجدۀ لقمان؛ سوره

سجدههاى قرآن ← آیات سجده

سُحْق ← مساحقه

سخاوت ← جود

سخن چينى

سخن گفتن ← تکلم

سدّ رمق

سدّ معبر ← راه

سرارى← تسرّی

سراشيبى

سرب ← معدن

سرپرستى ← ولایت

سرتاسرى

سرزمین اسلام

سرزمین کفر

سرزمین مسلمانان

سرقفلی

سركشى ← طغیان

سرم ← تزریق

سرما ← سردی

سرماخوردگى ← زکام

سرمايه ← رأس المال

سُرمن رأى← سامرا

سرنشين ← وسیله نقلیه

سرنگ← تزریق

سرود ← غناء

سرور ← شادی

سُرّيه ← تسرّی

سزارين

سطل← دلو

سعديه ← یلملم

سعير ← جهنم

سفارت ← سفیر

سفته ← اوراق تجاری

سفر شرعی

سفر عرفى

سفر معصيت← سفر

سفهى ← سفاهت

سفيه ← سفاهت

سقاية الحاج

سقط جنين

سقنقور

سُكر← مستی

سكونت← سکنی

سكۀ اسلام

سكۀ عادى

سگ آبى

سگ سلوقى

سگ شكارى

سگ گله ← سگ

سگ نگهبان ← سگ

سلاخى← قصابی

سلامتى

سَلِس ← مسلوس

سلسلة الذّهب

سلسله سند← سند حدیث

سلطان جائر

سلطنت ← سلطه

سلطنت؛ قاعده ← قاعده سلطنت

سَلَف بيع سلف ← بيع و سلف

سَلَم← بیع سلف

سَلوقى← سگ سلوقی

سليمانيه

سمت← جهت

سَمحه و سَهله ← تیسیر

سمسارى← دلالی

سَمعَله ← تسمیع

سنتور ← آلات موسیقی

سنج ← صنج

سند ← اسناد رسمی

سند حديث

سند مالكيت

سنگ چينى← نحجیر

سنگ خوار

سنگدان

سنگ ريزه

سنگ زمزم← زمزم

سنگسار← رجم

سنگ قيمتى ← احجار کریمه

سنگينى

سنّى ← مخالف

سوأتين

سوء خلق

سوء ظنّ

سوختگى

سور ← ولیمه

سُوَر عزائم ← عزائم

سور مفصّل

سورۀ سجده دار ← عزائم

سوزاندن

سوسمار

سوغات ← هدیه

سوق العطّارين ← زُقاق العطّارين

سوق؛ قاعده ← قاعده سوق

سوگند ← قسم

سوگوارى ← عزاداری

سهام فرائض

سه شنبه← ایام هفته

سه طلاقه

سهل الإقتضاء

سهل انگارى ← تسامح

سهل القضاء

سهم امام

سهم الجهاد ← سبیل الله

سهم ذى القربى

سهم الرقاب

سهم سادات

سهم المؤلفة

سهم المصالح

سيادت← بنی هاشم

سيرۀ ارتكازى← ارتکاز

سيرۀ عملى ← سیره

سيرۀ نبوى

سيطره ← سلطه

سيگار ← دخانیات

سينه زنى

شاذروان

شارب خمر ← شراب خوار

شاكى← دعوا

شامّه ← بویایی

شانه ← کتف

شانه زدن

شاهد ← شهادت

شاهد اصل ← شهادت اصل

شاهد حال

شاهد فرع← شهادت فرع

شبانه روز

شب اوّل قبر ← نماز وحشت

شب پره

شب جهنى

شب زفاف← عروسی

شب زنده دارى← تهجد

شب قدر

شبهاى مهتابى

شبه عمد

شبهۀ بدوى

شبهۀ تحريمى

شبهۀ حكمى

شبهۀ عبائيه← استصحاب فرد مردد

شبهۀ عقد

شبهۀ غير محصوره

شبهۀ محصوره

شبهۀ مصداقى

شبهۀ مفهومى

شبهۀ مقرون به علم اجمالى

شبهۀ موضوعى

شُبهۀ نكاح ← شبهه عقد

شبهۀ وجوبى

شبيخون

شبيه خوانى

شبيه سازى

شتاب ← عجله

شتر مرغ

شَتْم ← دشنام

شجره نامه

شَحْمَةُ الاُذُن ← گوش

شخصيت حقوقى

شخصيت حقيقى

شخم زدن

شراب خوار

شرافت ← شرف

شراكت ← شرکت

شرايع سابق ← شریعت

شِرب ← حقّابه

شُرب ← نوشیدن

شَرح؛ سوره ← انشراح؛ سوره

شرط ابتدايى

شرط ارتكازى

شرط اصولى

شرط بنايى

شرط بندى

شرط تَحَلل← تحلّل

شرط ذكرى

شرط شرعى

شرط صحيح

شرط صفت

شرط ضمن عقد

شرط ضمنى ← شرط ارتکازی

شرط عقلى

شرط علمى← شرط ذُکری

شرط غايت← شرط نتیجه

شرط فاسد

شرط فاسد؛ قاعده ← قاعده شرط فاسد

شرط فعل

شرط فقهى

شرط متأخر

شرط متقدم← شرط متأخر

شرط مجهول ← شرط ضمن عقد

شرط مخالف كتاب و سنّت ← شرط ضمن عقد

شرط مخالف مقتضاى عقد ← شرط ضمن عقد

شرط مقارن ← شرط متأخر

شرط نتيجه

شرط واجب

شرط واقعى

شرط وجوب

شرط وجود← شرط واجب

شرطيّت

شرطين فى بيع← بیعین فی بیع

شرعيّات

شركت ابدان

شركت اعمال ← شرکت ابدان

شركت اكتسابى ← شرکت عنان

شركت اموال ← شرکت عنان

شركت تجارت ← شرکت عنان

شركت حكمى ← شرکت ظاهری

شركت سهامى

شركت ظاهرى

شركت عقدى← شرکت

شركت عنان

شركت مفاوضه

شركت واقعى← شرکت ظاهری

شركت وجوه

شرم ← حیا

شرمگاه← آلت تناسلی

شروع ← آغاز

شريك ← شرکت

شعبان؛ ماه

شعب الدبّ

شعراء؛ سوره

شغار؛ نكاح

شُغل ذمّه ← اشتغال ذمّه

شُغل؛ قاعده ← قاعدۀ اشتغالشِفا← درمان

شفاهى← مشافهه

شفيع ← شفعه

شقايق نعمان

شقرّاق

شُقْرَه ← شقایق نعمان

شكار← صید

شك باطل← شکیّات

شك بسيط

شك در رافع

شك در سهو← سهو

شك در مقتضى

شك سارى

شك سببى← اصل سببی

شك صحيح ← شکیّات

شك طارى

شك مركب

شك مسببى ← اصل سببی

شك مستقر

شكيّات

شكيبايى← صبر

شلاق ← تازیانه

شمارشى

شمال ← جهت شَمال؛ باد← باد

شمس؛ سوره

شمسى؛ حروف← حروف شمسی

شمسى؛ سال ← سال

شنبه ← ایام هفته

شنوايى

شوّال؛ ماه

شورا ← مشورت

شوره زار

شورى؛ سوره

شوهر← زوجیت

شوهر خواهر

شوهردارى

شوهر مادر← ناپدری

شهادت اصل

شهادت بر شهادت ← شهادت فرع

شهادت به ولايت

شهادت حال← شاهد حال

شهادت حسبه

شهادت سوم

شهادت فرع

شهادتين

شهر ← بلد

شهرت روايى

شهرت عملى

شهرت فتوايى

شهود ← شهادت

شياف ← اماله

شيح← درمنه

شيربها

شيرخوار

شير دادن← رضاع

شيردان ← اِنفَحَه

شيرينى

شیوع ← استفاضه

فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٩٧ - رسانه

را به مردم مى‌رساند رسانه گويند؛ خواه صوتى باشد، مانند راديو يا صوتى ـ تصويرى، همچون تلويزيون يا مكتوب از قبيل روزنامه و مجله و يا شبكه‌اى، مثل اينترنت. از رسانه به رسانه جمعى، گروهى و همگانى نيز تعبير مى‌شود. عنوان رسانه از عناوين جديد است كه از احكام مرتبط با آن در مسائل مستحدثه سخن گفته‌اند.

احكام:احكام رسانه در دو بخش رسانه‌هاى صوتى يا صوتى ـ تصويرى و رسانه‌هاى مكتوب بيان مى‌شود.

١. رسانه صوتى يا صوتى ـ تصويرى:اعتماد بر اعلام اوقات شرعى و نيز اذان پخش شده از راديو و تلويزيون در صورتى كه براى مكلّف اطمينان به دخول وقت حاصل شود، جايز و صحيح است.(١)

به تصريح برخى، شنيدن اذان و اقامه از راديو و تلويزيون، در صورت پخش زنده، از اذان و اقامه نماز كفايت مى‌كند.(٢)حكايت اذانى كه به طور مستقيم از رسانه پخش مى‌شود مستحب است.(٣)به تصريح برخى، در صورت پخش غير مستقيم استحباب ندارد.(٤)

گوش دادن به آيات سجده(--> آيات سجده)از راديو و تلويزيون در صورت پخش مستقيم و زنده موجب وجوب سجده در آيات داراى سجده واجب و استحباب آن در آيات داراى سجده مستحب است. در وجوب يا استحباب سجده، در صورت پخش غير مستقيم اختلاف است.(٥)

پاسخ دادن به سلامِ سلام كننده از طريق راديو و تلويزيون واجب نيست.(٦)

در موارد ترتب حكم بر انشاء( -->انشاء)يا اخبار، مانند شهادت، اقرار، قذف، لعان، تهمت، فحش، حكم حاكم و رؤيت هلال، در صورت پخش زنده انشاء يا اخبار از راديو و تلويزيون، با علم به استناد آن به گوينده ـ اعم از فرد و حاكم ـ آثار بر آن بار مى‌شود.(٧)

رسانه‌هاى صوتى و صوتى ـ تصويرى از آلات مشترك به شمار مى‌روند و استفاده از آنها در منافع حلال، جايز و در منافع حرام، حرام مى‌باشد(--> آلات مشترك).