بطلان نماز به افزايش دو سجده از روى عمد يا سهو، اختصاص به نماز واجب دارد. در نماز مستحب، زياد كردن دو سجده از روى سهو موجب بطلان نماز نمى‌شود؛(١١)هرچند برخى در عدم بطلان نماز به زيادى سهوى اشكال كرده‌اند.(١٢)

واجبات:امورى در سجده واجب است كه عبارتند از:

١. نهادن هفت عضو از اعضاى بدن بر زمين كه بنابر قول مشهور عبارتند از: پيشانى؛ كف دو دست، سر دو زانو و سر دو انگشت بزرگ پا.(١٣)برخى قدما مفصل دو كف دست (مچ) را جايگزين كف دو دست كرده‌اند.(١٤)

در گذاشتن اعضاى ياد شده بر زمين، جز پيشانى مسماى آنها كفايت مى‌كند؛ در حدّى كه از نظر عرف با نهادن آن بر زمين، سجده با آن عضو صدق نمايد. بنابر اين، گذاشتن همه عضو بر زمين واجب نيست. همچنين بنابر قول مشهور، در پيشانى، مسماى پيشانى كفايت مى‌كند.(١٥)برخى، گذاشتن پيشانى بر زمين به اندازه درهم(--> درهم)را واجب دانسته‌اند.(١٦)

نهادن پشت دست بر زمين كفايت نمى‌كند؛ بلكه واجب است كف دست بر زمين گذاشته شود. در پا، آيا نهادن ديگر انگشتان، جز انگشتان بزرگ، كفايت مى‌كند يا نه، اختلاف است. مشهور فقها قائل به وجوب گذاشتن خصوص دو انگشت بزرگ پا بر زمين شده‌اند.(١٧)برخى قدما نهادن همه انگشتان پا را بر زمين واجب دانسته‌اند.(١٨)

آيا واجب است سر دو انگشت بزرگ پا بر زمين نهاده شود يا قسمت پشت و داخل آن نيز كفايت مى‌كند؟ مسئله اختلافى است.(١٩)

اعتماد بر همه اعضاى هفتگانه؛ به معناى انداختن سنگينى بدن بر آنها واجب است؛(٢٠)ليكن برخى گفته‌اند: افزون بر مقدارى كه سجده با آن تحقق مى‌يابد واجب نيست؛ هرچند احتياط در اعتماد است.(٢١)

٢. گذاشتن پيشانى بر چيزى كه سجده بر آن صحيح است.(٢٢)

٣. پاك بودن محل سجده.(٢٣)

(١١)العروة الوثقى ٣/ ٣١٦ ؛ مستند العروة (الصلاة) ٧/ ٧٦ ـ ٧٩ ؛ مهذب الأحكام ٨/ ٣٩٠ ـ ٣٩٢
(١٢)مستمسك العروة ٧ / ٥٨٤ ـ ٥٨٥
(١٣)الحدائق الناضرة ٨/ ٢٧٦
(١٤)جمل العلم و العمل/ ٦٠ ؛ كتاب السرائر ١/ ٢٢٥
(١٥)الحدائق الناضرة ٨/ ٢٧٧ ـ ٢٧٨ ؛ مفتاح الكرامة ٤/ ٧٨٠ ؛ جواهر الكلام ١٠/ ١٤٢ ـ ١٤٦
(١٦)المقنع/ ٨٧ ؛ كتاب السرائر ١/ ٢٢٥ ؛ الدروس الشرعية ١/ ١٨٠
(١٧)جواهر الكلام ١٠/ ١٣٨ ـ ١٤١ ؛ مستند العروة (الصلاة) ٤/ ٩٨ ـ ١٠٠
(١٨)غنية النزوع/ ٨٠ ؛ الكافى فى الفقه/ ١١٩
(١٩)جواهر الكلام ١٠/ ١٤١ ـ ١٤٢ ؛ العروة الوثقى ٢/ ٥٦١ ؛ مستند العروة (الصلاة) ٤/ ١٣٨ ـ ١٣٩
(٢٠)الدروس الشرعية ١/ ١٨٠ ؛ رسائل المحقق الكركى ١/ ١١١ ؛ الحدائق الناضرة ٨ / ٢٧٩ ؛ جواهر الكلام ١٠ / ١٤٧
(٢١)العروة الوثقى ٢/ ٥٦١
(٢٢)جواهر الكلام ١٠/ ١٤٨
(٢٣)العروة الوثقى ٢/ ٥٥٧