مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٦٢٠ - دربار&#١٧٢٨ حَتَّی یَلِجَ الجَمَلُ فی سَمِّ الخِیاطِ

خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ)[١].

بدین قسم که:

لو کان مع الله إلهٌ آخَر لَتَحقّق النزاعُ و التخاصمُ بینهما و لَفَسد المخلوقُ بهذا النزاعِ؛

لکن ما کان المخلوقُ فاسدًا؛

فیُنتِجُ: ما کان مع الله إلهٌ آخَر.[٢]

دربارۀ حَتَّی یَلِجَ الجَمَلُ فی سَمِّ الخِیاطِ

آیۀ مبارکۀ ٤٠ از سورۀ ٧ أعراف، چنین است:

(إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ).

در تفسیر مجمع البیان[٣]، جلد ٢ (طبع صیدا) صفحه ٤١٩، جَمَل را به شتر معنا نموده و بر همین نهج آیه را تفسیر کرده است؛ و فرموده است:

أی حتّی یَدخُلَ البعیرُ فی ثَقب الإبرَة؛ و المعنی لایَدخلون الجنّة أبَدًا. و سُئل ابنُ‌مسعودٍ عن الجَمَل فقال: ”هو زوج النّاقة“؛ کأنَّه اسْتَجهلَ مَن سأَلَه عن الجَمَل. و هذا کما تقول العرب فی التبعید للشیء: لا أفعل کذا حتَّی یَشیبَ الغُرابُ، و حتّی یَبیَضَّ القارُ، و ‌حتّی یَؤوبَ القارِظان.[٤]

[١]ـ سوره المؤمنون (٢٣) آیه ٩١.

[٢]ـ جنگ ١٤، ص ٢٧ و ٢٨.

[٣]ـ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ٤، ص ٦٤٦.

[٤]ـ قَرَظْ: برگ درخت سَلَم را گویند که با آن دبّاغی می‌کنند، و قارظ کسی است که آن برگ را می‌چیند. *