مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٥٥٣ - بعضی از احادیث متداوله که در کتب حدیث نیستند

الجزائریّ (ره) ... .»

تا آنکه قاضی در پایان صفحه ٢٩٨ گوید:

«و نظیر هذا الحدیث المذکور فی کثیرٍ من الکتب من نسبته إلی رسول الله صلّی الله علیه و آله مرفوعًا و مُرسلًا من دون بیان سندٍ له و مستندٍ من کتب الأحادیث و الجوامع الحدیثیة، حدیث: ”لولاکَ لَما خلَقتُ الأفلاکَ“[١] الّذی لم یُوجَد له سندٌ و لا راوٍ من المحدّثین. و کذا ما یُروی عن أمیرالمؤمنین علیه السّلام أنّه قال علیه السّلام: ”ما عبَدتُکَ خَوفًا من نارکَ و لا طمعًا فی جَنَّتکَ، و لکن وجدتُکَ أهلًا للعبادةِ فعبَدتُکَ.“[٢] فإنّ هذه الکلماتِ الشّریفةَ منسوبةٌ إلی أمیرالمؤمنین علیه السّلام و استدلّوا بها کثیرًا فی الکتب الاستدلالیّة الفقهیّة و غیرِها.

و یَظهَر مِن کلمات العلّامة الفیض القاسانی [الکاشانی] (ره) أنّها روایة مُرسلة، و لکن لم یوجَد إلی الیوم إسنادٌ لها فی الجوامع الحدیثیّة لأصحابنا الإمامیة؛ و یَحتمِل أنَّها مُتَّخَذَةٌ مِن بعض الرّوایات الواردة بذلک المضمون بعبارات مختلفة. و احتَمَلَ المحدّث الحرّ العاملی (صاحب الوسائل) أنّه من روایات العامّة.

و کیف کان، فتلک الکلماتُ المُشرِقةُ فی غایة المَتانةِ و القوّة و فی نهایة الشّباهة بکلمات أمیرالمؤمنین علیه السّلام ـ و ما أجود ما قال بعضُ علمائِنا الأعلام: إنّنا کثیرًا ما نصحّح الأسانیدَ بالمتون ـ ”سَبُوحٌ[٣] لها منها علیها شواهد“[٤].» ـ الخ.[٥]

[١]ـ حدیث قدسی، تأویل الآیات، ص ٤٣٠.

[٢]ـ عوالی الآلی،ج ١، ص ٤٠٤.

[٣]ـ لسان العرب: «سبوح: سابح، ج سُبَحاء؛ فرسٌ سبوح: سریعٌ، غیر مضطرب فی جَریه.» (محقّق)

[٤]ـ مَثَلٌ یُضرب فی قضایا قیاساتها معها. (محقّق)

[٥]ـ جنگ ١٤، ص ٩٣.