مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٥١ - مراد از بلوغ در فقر&#١٧٢٨ حمدًا یبلغ الوفاء

پس مذهب نیوتن چیزی نبود که حکمای ما ندانند؛ چه زشت باشد کسی نان بر سر خوان کسان خورد و شکر بیگانگان و ناکسان گوید.

پس آنچه دربارۀ عرش و کرسیّ و سایر اُمور در شرع آمده، مخالف هیچ دلیل عقلی نیست، و آنچه حکمای ما در این باب گفتند، از جهت عدم وقوف بر تجاذب عام نبوده است.»

[مراد از بلوغ در فقرۀ حمدًا یبلغ الوفاء]

و در تعلیقه صفحه ٢٠٢ و صفحه ٢٠٣ در فقرۀ واردۀ در دعای ٥١: «تَحمَدُکَ نَفسِی و لِسانِی و عَقلی حَمدًا یَبلُغُ الوَفاءَ و حَقیقَة الشُّکرِ» گوید:

«”یَبلُغُ الوَفاءَ“ از عبارات بلیغه‌ای است که به هیچ تعبیر دیگر بیان معنی آن نتوان کرد. و بلوغ به معنی رسیدن به غایت و منتهای حرکت و مقصد است.

و در قرآن کریم است: (ذَلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ)[١]؛ یعنی غایت و منتهای علم ایشان همین عالم جسمانیّ و مادّه است، و ذهنشان به غیر جسم آشنا نیست، و هر لفظ را بشنوند حمل بر معنی مادّی می‌کنند، حتّی خداوند تعالی و روح را.

و این‌گونه تبادر از ناحیۀ جهل حجّت نیست؛ مانند تبادر آب شور به ذهن کسی که آب شیرین ندیده است.

بیشتر اعتراض و ایراد و کفر و إلحاد ملحدان، از همین برخاسته است که از همه چیز معنی مادّی محسوس می‌فهمند و به ذهنشان جسم متبادر می‌گردد، و چون می‌بینند گفتار انبیا مطابق حسّ نیست آنها را تکذیب می‌کنند.

مثلاً عذاب قبر و سؤال نکیرین را می‌شنوند، ذهنشان به آن می‌رود که باید فرشتگان دیده شوند و صدای آنها شنیده گردد، وقتی ندیدند و نشنیدند گویند

[١]ـ سوره النّجم (٥٣) صدر آیه ٣٠.