مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٤٠ - دربار&#١٧٢٨ مادر امام سجّاد علیه السّلام

[١]ـ ناطَهُ یَنوطُهُ نَوطًا و نِیاطًا: عَلَّقَهُ؛ یُقال: نیط علیه الشیء: أی عُلِّق علیه. (مرحوم علاّمه طهرانی قدّس سرّه)

[٢]ـ التَّمِیمَة: خَرَزَةٌ أو ما یشبهها؛ کان الأعراب یضعونها علی أولادهم للوقایة من العین و دفع الأرواح. ج: تَمائم و تمیمات.

و علی‌هذا معنای بیت این‌طور است: «و حقًّا و تحقیقاً آن پسری که از دو خاندان کسری و هاشم متولّد شده است، شریف‌ترین و گرامی‌ترین کسی است که از شدّت وفور حسن و جمال و کمال برای حفظ او از چشم‌های بد و ارواح پلید و گزند روزگار، بر گردن او عَوذَه و رُقیَه آویزان کرده‌اند.» (مرحوم علاّمه طهرانی قدّس سرّه)

[٣]ـ الکافی، ج ١، ص ٤٦٧.

[٤]ـ در ادامۀ صفحۀ ٩١، تعلیقۀ ١٦، مرحوم آیة الله شعرانی می‌فرمایند:

«و بعضی گویند: سه دختر یزدجرد اسیر شدند، و از آن سه یکی را حضرت سیّدالشّهداء علیه السّلام اختیار فرمود، و دیگری را محمّد بن أبی‌بکر، و سیّمی را دیگری؛ و الله العالم.

و بعضی گویند: این به عهد عمر بن الخطاب* بود، اما سخت بعید می‌نماید؛ چون محمّدبن أبی‌بکر در آن‌وقت کودکی خرد بود، و حضرت سیّدالشّهداء علیه السّلام نیز بسیار جوان بود.

و بعضی گویند: در زمان عثمان** اسیر شدند.

و بعضی در عهد خلافت علی علیه السّلام گویند. و شیخ مفید*** ـ علیه الرحمه ـ همین قول را ذکر کرده است، و به نظر صحیح‌تر می‌رسد. و سن حضرت امام زین‌العابدین علیه السّلام با این قول مناسب است، و با قول اوّل و دوّم مناسب نیست.

نام مادر حضرت زین‌العابدین علیه السّلام را بعضی شاه‌زنان و بعضی شهربانو گفته‌اند، و این دو هیچ‌یک نام خاص نیست بلکه عنوان عام به معنی ملکه است. و بعضی چیز دیگر گفته‌اند.

و از عبارت این دعا معلوم می‌شود که مادر آن حضرت در وقت دعا زنده بود، و بعضی گویند وی در نفاس درگذشت؛ والله العالم.»

* وفیات الأعیان ابن‌خلکان، ج ٣، ص ٢٦٧.

** بحارالأنوار، ج ٤٦، ص ١٠.

*** ارشاد شیخ مفید، ص ١٢٧. (محقّق)