مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٠٩ - کلام أمیر نظامالدّین احمد، در آنکه حقیقت وحی أوّلاً نزول از مراتب عالیه و سپس ظهور در مظاهر میباشد

کلام فلاسفه و ظاهر شرع، در کیفیّت و حقیقت وحی بر پیغمبر صلّیاللهعلیه و آله

صفحه ٢٢: «إکمالٌ:

اختلف الآراءُ فی حقیقة نزول المَلَک بالوحی علی الرّسول صلّی الله علیه و آله؛ فقال جمهور الحکماء من الفلاسفة: ”إنّ نفس النبیّ إذا فاض علیها معنیً عقلیٌّ ارتسَمَ فی خیاله و حسّه صورةٌ مناسبةٌ له، فیُبصرُه و یَسمَع کلامَه“، و هذا فی الحقیقة‌ إنکارٌ لمَلَکٍ مجسَّمٍ موجود فی الخارج و إنکارُ کلامٍ خارجیٍّ، و إنّما هو تقریرُ أُمور و صُوَرٍ ذهنیّة، و ظاهرُ الشرع یَأباه.

و قال جمهور الملّیّین: إنّ المَلَک شخصٌ سَماویٌّ متکوِّنٌ من جنس العناصر الّتی تکوَّنَت منها السماوات العنصریّة؛ فهو حیٌّ، ناطقٌ، متحرِّکٌ بالإرادة، مأمورٌ، تابعٌ للأوامر الإلهیّة. فجبرئیل علیهالسّلام مَلَک کریمٌ علیمٌ‌، و العبارة الّتی یَنزِل بها وحیٌ یَسمَعُه فی السماء العنصریّة، أو یراها منقوشةً فی لوح سماویٍّ عنصریٍّ فیقرأُها و یأمره الله تعالی أن یَنزِل بها علی النبیّ صلّی الله علیه و آله فیأتیه و یُخاطِبه بها. هذا ما دلّت علیه ظواهر الشّرع.

کلام أمیر نظام‌الدّین احمد، در آنکه حقیقت وحی أوّلاً نزول از مراتب عالیه و سپس ظهور در مظاهر می‌باشد

و قال جدّنا الأمیر نظام‌الدّین أحمد، قدّس سرّه:

الأشبه عندی أنّ نزول الوحی و المَلَک علی الأنبیاء علیهم السّلام إنّما هو بأن تتلقّی نفسُ النّبیّ صلّی الله علیه و آله أوّلًا ما یوحی إلیه من المَلَک الموحِی أو من الله تعالی تَلقّیًا روحانیًّا، ثمّ یتمثّل و یَتصوّر ما یوحی إلیه فقط أو مع المَلَک الموحِی فی حسّه المشترک، ثمّ فی حسّه الظّاهر، ثمّ فی الخارج، ثمّ فی الهواء المجاور له. بعکس ما یُری الشیءُ الموجود فی الخارج أوّلًا؛ فإنّه یَتَمثّل أولًا فی الحسّ الظّاهر، ثمّ فی الحسّ المشترک، ثمّ فی القوّة العقلیّة.