جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ١٢٢ - ١٦ اعتدال در قضاوت دیگران

اعتماد متقابل است. اسلام هر آنچه را که در اعتمادسازی مؤثر است تأیید نموده و از هر آنچه موجب سلب اعتماد است نهی نموده است.

ولی اعتماد هم حدّی دارد و اگر به افراط متمایل شود، به حال فرد و جامعه مضر خواهد بود. اعتماد زیاد موجب شود که فرد اموال خود را بدون هیچ مدرک و چک یا شاهد و یا وثیقه‌ای در اختیار دیگران قرار دهد یا همه اسرار و حتی مسائل خصوصی زندگی خود را با دیگران در میان بگذارد.

غافل از این که شاید در آینده اتفاقی رخ دهد و همین شخص در اثر دشمنی با او، تمام اسرار او را فاش کند. امام صادق٧ می‌فرماید: (لا تَثِق بِأَخيكَ كُلَّ الثِّقَةِ فَإِنَّ صِرعَةَ الاِستِرسالِ لَن تُستَقالَ) [١] به برادرت بیش از حد اعتماد نکن. «همه اسرار خود را به او مگو» که در این صورت قابل جبران نیست.

Q نهم: اعتدال در دوستی و دشمنی: بعضی افراد در دوستی یا حتی دشمنی افراط می‌کنند به طوری که راه برگشت را به روی خود می‌بندند و به اصطلاح، همه پل‌ها را خراب می‌کنند.

· امیرمؤمنان علی٧ در این باره می‌فرماید: (أحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْناً مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْماً مَا وَ أَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْناً مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْماً مَا) [٢] در دوستى با دوست خود مدارا کن «حد و حدود نگهدار و همه اسرارت را به او مگو» شايد روزى دشمن تو گردد. در دشمنى با دشمن خود نيز مدارا كن، زیرا ممکن است روزى دوست تو گردد و تو در دشمنی که قبلا داشتی شرمسار شوى.

· خواجه شیراز در غزلی می‌گوید: چنانچه راحتی و آسایش دنیا و آخرت را ‌خواهی، در رفتار با دوست و دشمن اعتدال را از یاد مبر: آسایش دو گیتی

[١]. تحف العقول، ابن شعبة حراني، ص٣٥٧.

[٢].[٢٢٤] نهج البلاغه، موسوى، سید رضي ، حکمت ٢٦٨.