جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ١٢١ - ١٦ اعتدال در قضاوت دیگران

می‌فرماید: (أَلْهَکُمُ التَّکَاثُرُ حَتَّی زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ) [١] افزون‌طلبی شما را به خود مشغول داشته و از خدا غافل نموده است تا آنجا که به دیدار قبرها رفتید و قبور مردگان خود را برشمردید و به آن هم افتخار کردید.

Q هفتم: اعتدال در مدح یا ذمّ دیگران: یکی از اساسی‌ترین عوامل تحریک و ترغیب انسان به کارهای شایسته، تشویق و تعریف از عملکرد دیگران است. قدردانی در عین حال که عمل ساده‌ای به نظر می‌آید، اثری اعجاب‌آوری دارد و می‌تواند روحیه تازه به کالبد بی‌جان جامعه بدمد و چرخ زندگی را به گردش درآورد. امام علی٧ در این باره می‌فرماید: تحسین، مردان شجاع را در نیکوکاری، تهییج و تحریک می‌کند و مسامحه کاران را به کار و فعالیّت تشویق می‌کند.[٢]

لکن آنچه باید با آن توجه داشت این است که قدرشناسی و تحسین نیز دارای حد و مرزی است و نباید از اندازۀ معقول و منطقی آن تجاوز کند؛ همان‌طور که بی‌اعتنایی به اقدامات مثبت افراد، به رکود استعدادها می‌انجامد، زیاده‌روی بیش از حد در تحسین دیگران و به تعبیر دیگر تملق و چاپلوسی مذموم است زیرا نوعی فاصله گرفتن از واقعیات است.

· اسلام، دو طرف افراط و تفریط در تحسین را محکوم کرده است امام علی در این باره می‌فرماید: (اَلثَّناءُ بِاَكثَرَ مِنَ الاستِحقاقِ مَلَقٌ و َالتَّقصيرُ عَنِ الاستِحقاقِ عِىٌّ اَو حَسَدٌ) [٣] تعريف بيش از استحقاق، چاپلوسى و كمتر از استحقاق، نشانه ناتوانى در سخن يا حسد است.

Q هشتم: اعتدال در اعتماد به دیگران: یکی از مهمترین امور در تجارت و معامله

[١]. سورۀ تکاثر، آیات ١و ٢.

[٢].[٢٢١] نهج البلاغه، موسوى، سید رضي ، نامه ٥٣.

[٣]. نهج البلاغه موسوى، سید رضي ، حکمت ٣٤٧.