جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٦٤ - ٧٣ نتیجه بندگی خدا

٤. كسى كه براى انجام حج خانه خدا بيرون رود و ملك الموت جانش را بستاند.

٥. آن كس كه براى نماز جمعه از منزل خارج شود و در مسیر راه بميرد.

٦. كسى كه براى تشييع جنازه مسلمانى از خانه خارج شود و در راه بمیرد.[١]

٧٠. حقیقت بندگى

عنوان بصری از امام صادق٧ سوال کرد که حقيقت بندگى چیست؟ حضرت فرمود: رسیدن به مقام بندگی در سایه سه چيز است:

اول: بنده آنچه را خدا به او بخشيده ملك خود نداند چرا که بنده از خود چیزی ندارد و اگر خود را مالك چیزی نداند طبیعتاً مال را در آنجا که خدا فرمان داده مصرف ‌نماید. (أَنْ لَا يَرَى الْعَبْدُ لِنَفْسِهِ فِيمَا خَوَّلَهُ اللهُ إِلَيْهِ مِلْكاً لِأَنَّ الْعَبِيدَ لَا يَكُونُ لَهُمْ مِلْكٌ يَرَوْنَ الْمَالَ مَالَ اللَّهِ يَضَعُونَهُ حَيْثُ أَمَرَهُمُ اللهُ تَعَالَى بِهِ)

دوم: تدبير امور خود را به خدا ‌بسپارد. ضمن این که کارهای او بر اساس تعقل و اسباب است ولی در نهایت توکلش خدا باشد و سرانجام کار خود را به مدبّر هستی بسپارد. (وَ لَا يُدَبِّرُ الْعَبْدُ لِنَفْسِهِ تَدْبِيراً)

سوم: تمام تلاش خود را صرف در عمل به دستورات الهی ‌نماید. (وَ جُمْلَةُ اشْتِغَالِهِ فِيمَا أَمَرَهُ اللهُ تَعَالَى بِهِ وَ نَهَاهُ عَنْهُ) نتیجه این سه خصوصیت آن است که:

الف: اگر بنده آنچه را که دارد امانت و عطای الهی بداند نه ملك خود، انفاق در راه خدا بر او آسان گردد. ب: اگر تدبير امور را به مدبّر هستی بسپارد، سختی‌هاى دنيا بر او آسان گردد.ج: اگر وقت خود را صرف عمل به دستورات الهی ‌نماید و تمام هم و غمش تحصیل رضایت خداوند باشد، هيچ گاه با مردم جدال نكند و به آنان فخر نفروشد. اگر خداوند به بنده‌ای اين سه خصلت را عطا فرماید، دنيا و آنچه در او است در نظر او خوار گردد. دیگر دنبال تکاثر و فخرفروشی نرود. هرگز از مردم عزّت

[١]. من لا یحضره الفقیه حدیث ٣٨٤، ج ١، ص ١٤٠.