جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٤٠ - غزل ٢١٢ ساقى ار باده از اين دست بجام اندازد

معلوم مى شود خواجه را حال خوشى و مشاهده اى دست داده كه خبر از آن مى‌دهد و مى گويد: اين گونه كه دوست براى من در جام مظاهر تجلّى مى كند، گويا مى‌خواهد همه اهل دل را مورد عنايات خود قرار دهد و به شراب مشاهداتش نائل سازد؛ كه:

٢٠٤٢

«يا مَنْ أَنْوارُ قُدْسِهِ لِابْصارِ مُحِبّبيهِ رآئِقَةٌ! وَسُبُحاتُ وَجْهِهِ لِقُلُوبِ عارِفيهِ شآئِقَةٌ!»

[١]: (اى خدايى كه انوار قدسش به چشم دوستانش در كمال روشنى است! و تجلّيات و انوار وجهش [اسماء و صفات‌] بر قلوب عارفان او، شوق آور و نشاطانگيز است!)؛ لذا باز مى گويد:

اين گونه كه محبوب در پيچ و خم كثرات، و از طريق ايشان به جذبه خال و جمالش و اسمِ «باطن» برايم جلوه گرى مى كند، چه بسا عاقلان را نيز به دام خود گرفتار، و ديوانه سازد؛ كه:

١٩٦٣

«وَلَأَسْتَغْرِقَنَّ عَقْلَهُ بِمَعْرِفَتى، وَلَأَقُومَنَّ لَهُ مَقام عَقْلِهِ.»

[٢]: (و هر آينه عقل او را غرق در معرفت و شناخت خود ساخته، و به جاى عقل او قرار خواهم گرفت.- به گفته خواجه در جايى:

[١] - بحارالانوار، ج ٩٤، ص ١٤٨- ١٤٩.

[٢] - وافى، ج ٣، ابواب المواعظ، مواعظ اللَّه سبحانه، ص ٤٠.