در اين نوشتار تلاش شده مردم‌سالارى دينى از ديدگاه نهج‌البلاغه مورد بررسى قرار گيرد؛ براى روشن شدن بحث، محقق سعى كرده با جواب به سؤالات ذيل به تبيين مسئله بپردازد. سؤالات عبارتند از:

١- دموكراسى و مردم‌سالارى دينى چيست؟

٢- مبانى و اصول دموكراسى يا مردم‌سالارى چيست؟

٣- نقاط اختلاف و اشتراك مردم‌سالارى دينى و غيردينى كدامند؟

٤- ديدگاه امام على (ع) در نهج‌البلاغه درباره مردم‌سالارى دينى چه مى‌باشد؟

٥- آيا حكومت امام (ع) نمونه‌اى از مردم‌سالارى دينى بوده است؟

براى پاسخ به سؤالات فوق ابتدا به تعريف دموكراسى پرداخته، سپس به دوره‌ها و انواع دموكراسى اشاره شده است. در ادامه ضمن بيان تفاوتهاى موجود ميان دموكراسى و مردم‌سالارى دينى، به اصول مشترك ميان دموكراسى و مردم‌سالارى دينى اشاره شده است. جهت تبيين مردم‌سالارى دينى در نهج‌البلاغه اصول مشترك عبارتند از: ١- قانون و قانونگرايى؛ ٢- برابرى و مساوات در برابر قانون؛ ٣- انتخابات آزادانه و عادلانه؛ ٤- مشاركت سياسى؛ ٥- حقوق سياسى- مدنى؛ ٦- احزاب سياسى؛ ٧- جامعه مدنى، كه يكى پس از ديگرى ابتدا در دموكراسيهاى غرب با

[١] عضو هيئت علمى دانشگاه اصفهان.